DAVID LEVI; Tomeloos ambitieus

TEL AVIV, 19 JUNI. Gedreven door een tomeloze ambitie had David Levi zichzelf voorbestemd als de leider van Likud na het aftreden premier Menahem Begin in 1983 tijdens de Libanese oorlog. De kern van Likud, de uit de nationalistische joodse ondergrondse Lechi voortgekomen Herut-partij, heeft deze Israeliër van Marokkaanse afkomst echter altijd als een vreemde eend in de bijt beschouwd. Nooit heeft Levi het diepste ideologische vertrouwen genoten van de Ashkenazische elite, de joden uit Oost-Europa die bij Likud aan de touwtjes trekken.

Dat Levi, een vader van tien kinderen die werkloosheid kende en ook als bouwvakker de kost verdiende, het in verschillende Likud-regeringen tot hoge posities bracht heeft hij te danken aan zijn electorale aantrekkingskracht bij de grote Marokkaanse gemeenschap in Israel en aan politieke chantage. Slechts een keer, als vice-premier in de regering van nationale eenheid onder de socialistische premier Shimon Peres, heeft Levi zijn stempel op de Israelische politiek gezet. Dat was toen hij tegen de andere Likud-ministers stemde vóór de terugtrekking van de Israelische troepen uit Libanon en daardoor de beëindiging van de Libanese oorlog mogelijk maakte. De Likud-top heeft David Levi dit 'verraad' nooit vergeven. Sedertdien wordt er in deze partij ook getwijfeld aan zijn ideologisch geloof in de 'ondeelbaarheid van land van Israel'. Kolonisten op de Hoogvlakte van Golan merkten gisteren al verontrust op dat David Levi in zijn rede waarin hij zijn Nieuwe Weg-partij aankondigde, met geen woord repte over de toekomst van de Golan.

Levi speculeert erop bij de algemene verkiezingen in 1996 ten minste vijf zetels in de nieuwe Knesset, het parlement, te krijgen en dan te kunnen uitmaken of Likud of de Arbeidspartij Israel zal regeren. Ook zijn besluit deel te nemen aan de dan gelijktijdig te houden eerste directe verkiezingen voor het premierschap worden door deze ambitie ingegeven. Kansen om Likud-leider Binyamin Netanyahu of de socialist Yitzhak Rabin te verslaan heeft hij niet, maar wel kan hij een tweede verkiezingsronde afdwingen en dan de 'premier kronen'.

Levi's afscheiding van Likud is een nieuwe poging het etnische element in de Israelische politiek te introduceren. Na de oprichting van een Russische immigranten-partij door Nathan Sharansky draagt David Levi's uittreden uit Likud bij tot de verdere versplintering van de Israelische politiek, die ook al rijk is aan etnisch bepaalde religieuze partijen. Afkomst komt zo in de plaats van ideologie. Misschien nuttig voor de verdere afwikkeling van het vredesproces, maar Israelische politicologen houden hun hart vast voor deze regressie van de Israelische politiek.