Tennis op gras door nieuwe bal minder snel

ROSMALEN, 16 JUNI. Patrick Mollema begreep er niets van. De leverancier van de 'Wimbledon'-tennisballen op het grastoernooi van Rosmalen merkte dinsdag dat Richard tegen de Japanner Shuzo Matsuoka aanzienlijk minder hard serveerde dan gewoonlijk. “Vorig jaar sloeg hij gemiddeld 195 kilometer, maar de hardste service in zijn partij tegen Matsuoka was maar 176 kilometer.” Na afloop van de partij hoorde Mollema van zijn werkgever dat tijdens alle grastoernooien dit jaar, inclusief Wimbledon, met langzamere ballen zal worden gespeeld.

Van alle grote tennis-evenementen is Wimbledon, het toernooi dat op 26 juni begint, een van de snelste. Om de snelheid van het spel te verminderen heeft de Internationale Tennis Federatie (ITF) besloten dit jaar in Londen te experimenteren met langzamere ballen. Daarmee hoopt de federatie af te zijn van het verwijt dat tv-kijkers over Wimbledon maken: “Een rally op gras is een zeldzaamheid.”

Tijdens vier grastoernooien bereiden de spelers zich voor op het belangrijkste tennistoernooi van het jaar. Deze week spelen ze in Rosmalen en het Britse Queens. Volgende week staan toernooien in het Duitse Halle en in Nottingham op het programma. “Voor al die toernooien zijn de ballen al gemaakt, in één produktieslag”, zegt Mollema. “Om aan het dringende verzoek van de ITF te voldoen, hebben we eigenlijk niet zoveel veranderd aan de bal. Het enige dat we hebben gedaan is het verminderen van de druk.” De tennisbal is daardoor wat 'slapper' geworden, waardoor een tennisser meer kracht nodig heeft om de bal evenveel vaart te geven. De ballenfabrikant zegt dat de nieuwe bal acht tot tien procent langzamer is geworden.

De tennissers die in Rosmalen spelen zeggen daarvan niets te hebben gemerkt. Paul Haarhuis had er wel iets over gehoord, “maar ik heb er verder tijdens het spelen niet aan gedacht”. Volgens hem zijn langzamere ballen wel in zijn voordeel. “Ik moet het niet van mijn service hebben, maar van mijn returns. Met langzamere ballen heb ik daar meer tijd voor. Maar hier op Rosmalen heb ik daar nog niets van gemerkt.” Ook Haarhuis' dubbelpartner Jacco Eltingh is geen verandering opgevallen. “Maar dat moet je mij ook niet vragen, want het maakt voor mijn spel niets uit. Aan harder slaan heb ik geen behoefte, ik wil gewoon zoveel mogelijk controle.”

De ITF zoekt al jaren naar manieren om tennis als kijksport aantrekkelijker te maken. Het is vooral de grote snelheid van de opslag en de daarmee gepaard gaande korte slagenwisselingen die de ITF zorgen baren. Maatregelen als het afschaffen van de tweede service en het verbieden van de sprong bij de opslag vonden spelers en toeschouwers te ingrijpend. Ook het stellen van eisen aan de rackets lag niet voor de hand. Een professionele speler kiest zijn racket zeer zorgvuldig en zoekt jarenlang naar de balans tussen bespanning, stijfheid, grootte van het racketblad en nog veel meer variabelen. Blijft over: de tennisbal.

Terwijl de tennisrackets zich razendsnel verbeterden, is de ontwikkeling van de bal praktisch stil blijven staan. Nog in 1993 vond vice-voorzitter C.J. Anderson van de Amerikaanse tennisbond dat de bal een onveranderlijk deel van het tennisspel moet zijn. “Even onveranderlijk als het net en de lijnen.”

De eisen die de ITF aan een professionele toernooibal stelt, zijn streng. De diameter moet tussen de 6,35 en 6,67 centimeter liggen en de bal moet tussen de 135 en 147 centimeter stuiteren als de bal van een hoogte van 254 centimeter los wordt gelaten. De grootste ballen-revolutie was dan ook de introductie van de gele bal in 1979.

Ook bij het grastoernooi in Queens in Londen wordt met de langzamere bal gespeeld. De reacties van de spelers in Londen is aanmerkelijk uitgesprokener dan in Rosmalen. David Wheaton, in 1991 nog halve finalist op Wimbledon en iemand die het van een sterke service moet hebben, is negatief over de langzame bal. “Gras is een snelle ondergrond en dat moet zo blijven”, aldus de Amerikaan. “Als je langzamer tennis wil zien, moet je naar Roland Garros.” Wheaton werd in Queens in de eerste ronde verslagen door zijn landgenoot Palmer. Deze is enthousiast over de langzamere ballen: “Zolang het niet opvalt, is het goed dat het spel wat minder snel gaat. Vooral voor mij, want ik heb geen geweldige service.”

De Brit Jeremy Bates, vorig jaar bij de laatste zestien op Wimbledon, wilde zijn gewonnen partij in Queens tegen de Duitser Marcus Zoecke zo snel mogelijk vergeten. “Door de ballen. Ze spelen veel te zwaar. Soms sla je er vol tegenaan en gebeurt er helemaal niets.”

Mollema van fabrikant Slazenger verwacht dat tijdens het grasseizoen van volgend jaar de 'Wimbledon'-ballen alweer uit het assortiment verdwenen zijn. “Dan hebben de racket-fabrikanten waarschijnlijk wel iets verzonnen waarmee je zo'n bal toch weer flink hard kunt slaan.”

Bondscoach Stanley Franker vindt het verhaal over de ballen “allemaal onzin”. Volgens hem moeten de ballen niet veranderen. “De lijnen en de hoogte van het net zijn toch ook niet veranderd? Langzamere ballen met minder druk kunnen zelfs gevaarlijk zijn. Een speler kan blessures oplopen omdat hij harder dan normaal wil gaan slaan. Het is alsof je met een lekke bal speelt en dat is niet fijn.”