Politiechef hekelt Turkse ministers

ANKARA, 16 JUNI. Een storm in de Turkse coalitieregering van conservatieven en sociaal-democraten over de aantijging van het hoofd van de politie in Istanbul, Necdet Menzir, dat er zich communisten, atheïsten en separatisten onder de ministers bevinden, lijkt voorlopig geluwd.

Een deel van de sociaal-democraten eiste zijn aftreden, maar om tijd te winnen annuleerde premier Tansu Çiller gisteren een regeringsbijeenkomst waarin deze kwestie ter tafel zou worden gebracht. Menzir wordt gezien als een bekwaam veiligheidsman en zijn uitspraak heeft onder conservatieve en nationalistische politici, evenals een belangrijk deel van de Turkse bevolking, grote weerklank gevonden.

Turkse columnisten wijzen erop dat er dan ook meer aan de hand is dan dat een hoge ambtenaar buiten zijn boekje is gegaan door zich in het openbaar tegen politici uit te spreken. Menzir gaf in feite lucht aan de groeiende irritatie in kringen van de politie en het leger en een belangrijk deel van de publieke opinie over de toegenomen kritiek op het grote aantal standrechtelijke executies en onopgeloste moorden in Turkije.

In Turkse veiligheidskringen heerst de regel dat een politie-agent zijn leven niet behoeft te riskeren om een terrorist - of een crimineel - in te rekenen. In nogal wat gevallen, met name als het om leden van gewapende linkse of Koerdische organisaties gaat, wordt dit als alibi gebruikt om de verdachten doorzeefd met kogels te overmeesteren, in feite standrechtelijk te executeren.

Tot nu toe werd deze problematiek slechts door activisten voor de rechten van de mens, een klein deel van de pers en enkele parlementariërs onderstreept maar de laatste tijd geven ook sociaal-democratische ministers er blijk van dat ze zich zorgen maken om de betrokkenheid van de staat bij deze praktijken. Noch de organisaties die zich met mensenrechten bezig houden, noch de pers worden in Turkije als een gevaar gezien. Als deze te ver gaan in hun kritiek wordt hun het zwijgen opgelegd of worden ze aangeklaagd en gestraft. Maar het is een ander verhaal als de staatsminister belast met mensenrechten, Algan Hacalaoglu publiekelijk kritiek uit, evenals de bewindslieden van justitie en cultuur.

Commentatoren als Mehmet Ali Birand menen dat het dan ook niet interessant is om te discussiëren over de vraag of de uitspraak van Memzir geoorloofd is voor een ambtenaar. Volgens hen moet er een einde komen aan de betrokkenheid van de staat bij standrechtelijke executies en de honderden mysterieuze moorden in de afgelopen jaren.