Onderzoek: gehele bestuursapparaat Zaanstad is verrot

AMSTERDAM, 16 JUNI. Het hele bestuurlijke apparaat van Zaanstad is verrot, maar niemand hoeft te worden ontslagen. Tot die conclusie komt bijzonder adviseur C. Roozemond na een onderzoek dat hij op last van de gemeenteraad heeft verricht.

Wel adviseert Roozemond, oud-burgemeester van Alkmaar, de gemeenteraad van Zaanstad, een externe deskundige aan te trekken om de onderlinge verhoudingen te normaliseren. Over een jaar moet de raad beoordelen of de verhoudingen voldoende zijn verbeterd. Volgende week vergadert de raad over het rapport. Tot die tijd willen ambtenaren, politici, noch bestuurders commentaar geven.

Twee maanden geleden kwamen de interne problemen ten stadhuize naar buiten toen burgemeester J. Bruinsma de scheidend korpschef, A. van Es, via de krant toevoegde dat hij er “geen hout” van kon. In de nasleep van die affaire, waarbij het regiokorps zijn vertrouwen in Bruinsma als korpsbeheerder opzegde, laaide vanuit de gemeenteraad ook kritiek op Bruinsma als burgemeester op. Zij zou overhoop liggen met veel van haar ambtenaren, met name met gemeentesecretaris J. de Wildt.

Roozemond, die in twee maanden 47 betrokkenen heeft ondervraagd, komt in zijn rapport tot de conclusie dat de spanningen op het stadhuis niet alleen de burgemeester kunnen worden verweten. Ook De Wildt, die al enkele maanden ziek thuis is, een groot deel van de ambtelijke top en de wethouders hebben gezorgd voor “een sfeer van roddel en achterklap” op het stadhuis, aldus Roozemond. Die sfeer trof Bruinsma al aan toen ze in 1991 H. Ouwerkerk als burgemeester in Zaanstad opvolgde. Door haar als 'kil' en 'hard' ervaren bestuursstijl is de zaak verder op de spits gedreven. De Wildt zou een hetze tegen haar hebben gevoerd.

Machtstrijd, grote ego's, botsende karakters en kwaadsprekerij heeft het stadhuis in een verlammende greep gehouden, zo blijkt uit het rapport. Volgens Roozemond zouden op basis van zijn onderzoek ten minste vijf top-ambtenaren kunnen worden ontslagen. Hij vindt dat echter niet verstandig, omdat de bestuurbaarheid van de gemeente dan in gevaar komt. Volgens hem zijn de verantwoordelijken bovendien allen bereid mee te werken aan constructieve veranderingen.

Commissaris van de Koningin J. van Kemenade, die in een eerder stadium heeft ingegrepen in de crisis tussen burgemeester en politiekorps, noemde vanmorgen het rapport 'helder' en de aanbevelingen 'verstandig'. In een volwassen democratie moet de aanstelling van de adviseur voldoende zijn om de problemen op te lossen, meent Van Kemenade.