KLM en vliegeniers weer terug bij af

ROTTERDAM, 16 JUNI. Luchtvaartmaatschappij KLM en haar piloten zijn weer terug bij af. In zijn rol als bovenmeester heeft de Amsterdamse rechtbankpresident mr. R.C. Gisolf beide partijen opdracht gegeven hun huiswerk nog maar eens over te doen. Door noch de eis van KLM noch die van de piloten in te willigen, heeft Gisolf een juridische uitweg voor het hoogopgelopen CAO-conflict afgesneden.

De beslissing van de rechtbankpresident komt niet als een verrassing. Tijdens de eerste zitting van het kort geding - vorige week vrijdag - had Gisolf al duidelijk laten merken niets te zien in een juridisch steekspel over formaliteiten. Volgens de rechtbankpresident speelt er op de achtergrond van het CAO-conflict een ernstig verschil van mening tussen KLM en de Vereniging van Verkeersvliegers (VNV) over de kosten van de 1.400 KLM-piloten. Pas als daarvoor overeenstemming zou zijn, komt een werkelijke oplossing voor het conflict binnen handbereik.

Om die reden weigerde Gisolf in eerste instantie in te gaan op de eisen van beide partijen. Het kort geding was aangespannen door de VNV, die KLM wilde dwingen akkoord te gaan met de afspraken die volgens de piloten voor het Pinksterweekeinde waren gemaakt. KLM was voor het kort geding met een tegeneis gekomen. De luchtvaartmaatschappij wilde via de rechtbank de piloten dwingen om een bemiddelaar te aanvaarden.

Op aandringen van Gisolf lieten beide partijen de eisen vorige week rusten. Eerst moesten de partijen maar weer eens om de tafel gaan zitten om een oplossing te vinden voor het onderzoek naar de kosten van KLM-piloten. Want het is juist dat onderzoek, zo bleek tijdens de eerste zitting, dat de kern vormt van het conflict. KLM heeft herhaaldelijk gesteld deze kosten zo'n 25 procent te hoog te vinden in vergelijking met de concurrenten. De piloten hadden tijdens het recente CAO-overleg laten weten wel met een kostenonderzoek in te stemmen, maar pas nadat KLM de CAO zou hebben ondertekend. De luchtvaartmaatschappij wilde het onderzoek als harde voorwaarde in de CAO laten opnemen.

Hoewel beide partijen afgelopen weekeinde vol goede moed opnieuw aan de onderhandelingen begonnen, bleek dinsdag dat de verschillen toch onoverbrugbaar waren. Het aanbod van Gisolf om als gespreksleider op te treden bij verdere besprekingen werd door de piloten afgewezen. Gisolf moest daarom terugvallen op de ingediende eisen: ondertekening van het akkoord door KLM of het aanstellen van een bemiddelaar.

Door beide eisen af te wijzen, heeft Gisolf te kennen gegeven niets te zien in een rechterlijk ingrijpen in een regulier arbeidsconflict. Daarmee schaart Gisolf zich achter de gebruikelijke terughoudende opstelling van de Nederlandse rechters bij dergelijke conflicten. Bij collectieve onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden hebben vakbonden veel speelruimte. Stakingen als drukmiddel zijn daarbij een geaccepteerd middel, zo stelt het Europees Sociaal Handvest. De poging van KLM om een bemiddelaar aan te laten stellen voor verdere besprekingen, is door Gisolf dan ook afgewezen. “Een verplichting mee te werken aan een bemiddeling is onder de gegeven omstandigheden een te verregaande beperking van de onderhandelingsvrijheid van de VNV”, zo stelt Gisolf in zijn beslissing.

De piloten krijgen in het vonnis wel een behoorlijke veeg uit de pan. Gisolf laat duidelijk blijken niets te geloven van de bewering van de piloten dat met de ondertekening van de eerdere CAO-afspraken door KLM alle problemen van tafel zouden zijn. “De CAO-kwestie vormt maar een onderdeel van alles wat de partijen verdeeld houdt. Door nakoming van de CAO-afspraken te verlangen, kiest de VNV voor het forceren van dat deel van de onderhandelingen dat haar kennelijk goed uitkomt, maar laat zij het direct daarmee samenhangende deel van de problematiek, bij oplossing waarvan zij kennelijk minder belang heeft, liggen”, aldus Gisolf.

KLM en de VNV zijn nu teruggeworpen op elkaar. Gisteravond zijn de piloten door KLM uitgenodigd om weer te gaan praten. De aankondiging van de piloten dat er hardere acties zullen komen als er opnieuw geen resultaat komt, zal de stemming bij deze besprekingen niet verbeteren. Van herstel van het onderling vertrouwen lijkt in ieder geval nog niets terecht te zijn gekomen.

    • Marcella Breedeveld