Bod Russen aan Tsjetsjenen na dood gijzelaars

MOSKOU, 16 JUNI. De Tsjetsjenen die in Boedjonnovsk in het zuiden van Rusland een aantal gebouwen bezet houden hebben vijf van hun gijzelaars, allen Russische officieren, geëxecuteerd. De Russische regering heeft hen daarop vanmorgen bij monde van vice-premier Jegorov geld en een vrijgeleide aangeboden in ruil voor de vrijlating van de overige gijzelaars. De overvallers hebben dat bod echter van de hand gewezen. Volgens Westerse diplomaten biedt de gijzeling president Jeltsin de kans zich bij de G7-top in Halifax te rechtvaardigen.

De Tsjetsjenen houden meer gijzelaars vast dan aanvankelijk werd gedacht: vijfduizend naar eigen zeggen, duizend volgens de Russen, vijftienhonderd volgens buitenlandse journalisten. De meeste gijzelaars bevinden zich in het ziekenhuis van Boedjonnovsk, waar ze in overvolle gangen worden bewaakt door vijftig gemaskerde Tsjetsjenen. Onder hen zijn zwangere vrouwen, kinderen, bejaarden en talrijke zieken. Tijdens de overval op Boedjonnovsk zijn woensdag en gisteren volgens het persbureau ITAR-TASS al 67 mensen om het leven gekomen. Er zijn ook meer overvallers dan aanvankelijk werd gedacht: niet honderd, maar tweehonderd of zelfs tweehonderdvijftig. Ze worden geleid door Sjamil Basajev, een prominente militaire commandant van de Tsjetsjenen.

De overvallers eisen onmiddellijke vredesbesprekingen tussen de Russische president Jeltsin of zijn premier Tsjernomyrdin en de Tsjetsjeense president Doedajev, en de aftocht van het Russische leger uit Tsjetsjenië. Gisteren eiste Basajev eveneens gelegenheid om in het door Russische troepen omsingelde ziekenhuis van Boedjonnovsk een persconferentie te houden. De Russen gingen daarop in.

Op die persconferentie maakte Basajev bekend vijf Russische officieren te hebben geëxecuteerd. Het ging naar zijn zeggen om drie luchtmachtpiloten en twee politie-officieren van wie vast zou staan dat ze in Tsjetsjenië hebben gevochten. Basajev toonde geen bewijzen, maar artsen in het ziekenhuis bevestigden de executies. De chef van de Russische geheime dienst FSB, Stepasjin, sprak echter later van “bluf”. Basajev zei dat zijn gijzelaars zullen worden gedood als niet op zijn eisen wordt ingegaan. Hij zou beginnen met de militairen en plaatselijke functionarissen onder hen. Vrouwen en kinderen zullen worden gespaard. Enkele zieken zijn reeds vrijgelaten. Maar als de Russische troepen het ziekenhuis aanvallen zal het volgens Basajev met alle aanwezigen worden opgeblazen. Inmiddels hebben de Tsjetsjenen in het gebouw overal benzine gesprenkeld. “Het doet er niet toe wanneer we sterven, waar het om gaat is hoe we sterven. We moeten met waardigheid sterven”, aldus Basajev.

Pag. 10: 'We zijn geen bandieten'

Basajev zei dat hij zijn actie niet met Doedajev heeft gecoördineerd. “Het is ons persoonlijke initiatief.” Tot de overval op Boedjonnovsk was besloten nadat hij en zijn militairen eerder deze maand door het Russische leger uit de stad Vedeno waren verdreven. “We hebben gezworen de oorlog naar Rusland te verplaatsen”, aldus de leider van de gijzelingsactie. “Wij zijn geen bandieten, we zijn gedwongen de wapens op te nemen om ons land, onze gezinnen en onze vrijheid te verdedigen.”

Volgens Stepasjin is de 30-jarige Basajev de belangrijkste en de meest extremistische militaire commandant van de Tsjetsjenen. In mei zou hij met de Tsjetsjeense leider Doedajev hebben gebroken. Hij zou sindsdien het grootste deel van de Tsjetsjeense strijdkrachten aanvoeren. Het persbureau Itar-Tass meldde gisteren dat Basajev eerder heeft gevochten in de oorlogen om Nagorny-Karabach en Abchazië. Volgens Stepasjin is hij “tot alles in staat”. President Jeltsin gaf gisteren een verklaring uit waarin hij zei dat de gijzelingsactie in Boedjonnovsk “elke discussie over de aard van Doedajevs regime beëindigt”. Volgens de president bevestigt de actie de bewering dat Doedajevs regime crimineel is en moet worden verslagen.

De Russen hebben inmiddels troepenversterkingen naar Boedjonnovsk overgebracht en uitgebreide veiligheidsmaatregelen genomen. Op de weg naar Mineralnje Vode - die de overvallers namen toen ze naar Boedjonnovsk kwamen - zijn zeker vijftien wegvesperringen en controleposten ingericht. Niemand in Moskou heeft tot nu toe kunnen uitleggen hoe de strijdmacht van Basajev erin is geslaagd ongehinderd Tsjetsjenië te verlaten en Boedjonnovsk te bereiken. (Reuter, AP, AFP)