Rapport D66 over herijking: Meer nationaal belang in beleid buitenland

DEN HAAG, 15 JUNI. Ethische en morele overwegingen moeten minder invloed hebben op het bepalen van de Nederlandse buitenlandse politiek. Nationaal belang en machtspolitiek dienen voorop te staan.

Dit wil het wetenschappelijk bureau van D66. Zaterdag worden de aanbevelingen van een projectgroep van D66 aangeboden aan fractievoorzitter Wolffensperger. De conclusies van de experts van D66 komen dicht in de buurt van de wensen van VVD-fractievoorzitter Bolkestein op dit terrein.

Machtspolitiek is noodzakelijk, zo staat in het advies, voor de actieve beïnvloeding van de steeds belangrijker wordende as Bonn-Parijs. Per onderwerp van de Europese agenda moet Nederland binnen de EU wisselende coalities vormen om die beïnvloeding van de beide Europese grootmachten tot een succes te maken, aldus de studie van de D66 projectgroep geleid door Defensie-medewerker R. de Wijk.

Samen met andere experts vraagt hij zich af of Nederland niet gedwongen is meer prioriteiten te stellen bij het inzetten van militaire middelen bij vredesoperaties. “Nationaal belang is het enige echt werkbare criterium waarmee kan worden bepaald of onze schaarse middelen ten behoeve van de buitenlandse politiek moeten worden ingezet. Dit vereist een minder op ethische en morele overwegingen gebaseerd buitenlands beleid”, aldus het D66-rapport.

De Europese Unie moet in de toekomst in staat zijn om los van de Verenigde Staten grote militaire operaties uit te voeren. Dat is volgens het rapport nodig omdat voortgaande economische en politieke integratie eist dat de Europese Unie zijn externe belangen kan beschermen. Veiligheid kan volgens het rapport niet langer in termen van defensie worden gezien maar eist een gecoördineerde inzet van diplomatieke, economische en militaire middelen.

De NAVO moet volgens het wetenschappelijk bureau van D66 'de gewapende arm' worden van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). Daardoor wordt uitbreiding van de NAVO een vereiste, ook met Rusland. De Westeuropese Unie moet de 'gewapende arm' van de Europese Unie worden.

In een toelichting zegt voorzitter De Wijk van de projectgroep dat Nederland in het verleden nauwelijks keuzes hoefde te maken op het terrein van buitenlandse politiek omdat tijdens de Koude Oorlog veel vastlag. “Nu we gedwongen worden harde criteria op te stellen moet Nederland in het buitenland niet haar sociale gezicht verliezen maar wel beter op haar nationale belang letten”.

Minister Wijers (D66), die bij de herijking van het buitenlands beleid een belangrijke rol speelt, pleit ook voor meer realisme bij het bepalen van die politiek. Hij zegt deze week in Vrij Nederland dat premier Kok en minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) mensenrechten “op passende wijze” aan de orde moeten stellen in China. “Hoe het moet weet ik niet. Het is niet mijn vak. Het is erg lastig, denk ik. Het mag niet het effect hebben dat het de communicatie met de Chinezen verstoort. Als ze het maar niet voor de bühne thuis doen. Dan is er alleen sprake van collectieve zelfbevrediging.”

Secretaris-generaal Geelhoed van het ministerie van economische zaken heeft gisteren met een aantal ambtenaren gesproken over mogelijke consequenties van de herijking. Een aantal afdelingen van het directoraat Buitenlandse Economische Betrekkingen (BEB) van Economische Zaken wordt misschien op termijn overgeheveld naar Buitenlandse Zaken en dat leidde tot enige onrust onder de ambtenaren. “Geelhoed heeft deze onrust weg kunnen nemen”, aldus een woordvoerder van Economische Zaken.