Kamer: uitspraak van Hoge Raad over verhaalplicht nodig

DEN HAAG, 15 JUNI. De Hoge Raad moet duidelijk maken in hoeverre sociale diensten uitkeringen kunnen verhalen op de vroegere partners van mensen die een uitkering ontvangen. Een meerderheid in de Tweede Kamer van in elk geval PvdA, CDA en D66 vindt dat minister Melkert (sociale zaken) in cassatie moet gaan om deze juridische duidelijkheid te verkrijgen.

Sinds drie jaar zijn gemeentelijke sociale diensten verplicht bijstand die zij aan gescheiden vrouwen geven (gedeeltelijk) te verhalen op hun ex-partners als deze over een eigen inkomen beschikken. Weigert de ex-partner te betalen, dan moet de sociale dienst een rechtszaak tegen hem aanspannen.

De rechtbanken blijken de wet nogal uiteenlopend te interpreteren, waardoor tussen de gemeenten en de wijze waarop zij bijstand op ex-echtgenoten verhalen, grote verschillen ontstaan. “Rechtsongelijkheid”, noemden diverse Kamerleden dit gisteren.

Sommige rechtbanken vinden het niet billijk wanneer sociale diensten soms vele jaren na de echtscheiding nog tot verhaal van de bijstand proberen over te gaan. Pas als de scheiding langer dan twaalf jaar geleden is uitgesproken, hoeven ze dat van de wetgever niet te doen. Andere rechters vinden het niet redelijk dat de sociale diensten nu bijstand proberen te verhalen, terwijl ze dat jarenlang hadden nagelaten. Weliswaar zijn de gemeenten dat pas sinds drie jaar verplicht; daarvoor mochten ze ook verhalen, maar van die bevoegdheid maakten ze zelden gebruik. Een derde categorie rechters honoreert de eisen van de sociale diensten wel.

Met uitspraken in hoger beroep hebben de vijf gerechtshoven inmiddels voor meer uniformiteit gezorgd en bijvoorbeeld het argument van verjaring dat sommige rechtbanken hanteren, afgewezen. Maar daarmee staat niet vast dat de rechtbanken zich hieraan conformeren. De Tweede Kamer vindt daarom dat minister Melkert 'in het belang der wet' in cassatie moet gaan. De minister toonde zich weinig enthousiast, maar beloofde advies aan de landsadvocaat te vragen.

Het aantal gevallen waarin sociale diensten bijstand op ex-partners moeten verhalen, wordt kleiner. Melkert zal de gemeenten een brief sturen, waarin staat dat ze van verhaal mogen afzien als het om minder dan 50 gulden per maand gaat. Nu ligt deze grens nog bij honderd gulden.

De minister onderstreepte gisteren de juistheid van het principe dat sociale diensten de bijstand bij ex-echtgenoten in rekening moeten brengen. Regeringspartij D66 twijfelt over de verhaalplicht, evenals GroenLinks.