De sirenen van de SER

ENKELE KAMERLEDEN van de regeringsfracties PvdA en D66 doen precies waarvoor het kabinet beducht was toen het de plannen voor aanpassingen van de Ziektewet en de WAO uitwerkte. Het doel van die aanpassingen is niet alleen een hervorming van de sociale zekerheid door verlegging van de verantwoordelijkheden, maar ook een poging om politieke willekeur te begrenzen. De kern van het kabinetsplan is dat ondernemingen de mogelijkheid krijgen uit de collectieve verzekering te stappen en de risico's van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid bij particuliere verzekeraars onder te brengen. Deze mogelijkheid om 'uit te stappen' dient als prikkel om verschillen in sociale premies tussen bedrijfstakken te bevorderen en om de uitvoeringsorganisaties tot grotere alertheid aan te sporen. Een stok achter de deur dus. Overigens is door verschillen in de wijze van financiering de overgang naar particuliere verzekeraars pas op termijn aantrekkelijk. De grote verzekeraars hadden op een aanzienlijk vettere kluif gehoopt.

De vertegenwoordigers van de vakbeweging en de werkgeversbonden in de Sociaal-Economische Raad voelden zich overvallen door de kabinetsplannen en kwamen in een unanieme gelegenheidsafwijzing tot een variatie van alternatieven. De vakbeweging hoopte op die manier de uitkeringsrechten van werknemers veilig te stellen, de werkgevers vertolkten de belangen van de particuliere verzekeraars. Beide sociale partners hoopten de rekening voor ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid toch weer te kunnen doorsturen naar de collectiviteit.

IN DE KAMER tonen enkele parlementariërs zich gevoelig voor de sirenen van de SER. De PvdA'er Vreeman, vertegenwoordiger van de vakbondsvleugel in zijn partij, had vorig jaar bij de presentatie van de regeringsverklaring al zijn voorbehoud ten aanzien van Ziektewet/WAO kenbaar gemaakt.

In de aanloop naar de Kamer-behandeling van de kabinetsplannen, na de zomer, neemt bij de PvdA, bij D66 en bij het CDA de sympathie voor de SER-varianten toe. Voor het kabinet dreigt dan niet alleen een tegenvaller bij de lastenverlichting, maar zou de angel uit de hervormingsplannen worden getrokken. Het gaat immers om de introductie van prikkels om de eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven tussen sectoren met grote en met geringe arbeidsongeschiktheid of ziekteverzuim te vergroten.

De 'uitstap-mogelijkheid' in het kabinetsplan is essentieel als drukmiddel om de politieke ruimte voor collectieve verevening tussen bedrijfstakken te beperken. En zodoende te voorkomen dat het aantal WAO'ers binnenkort niet opnieuw gaat oplopen. Met recht, zoals nu al blijkt.