Vooruitzichten Vietnam wekken kriebels op bij KPN-topman Dik

Premier Kok rondde vanmorgen een driedaags staatsbezoek aan Vietnam af. In het kielzog van de premier, die vanmiddag in China arriveerde, reist een handelsdelegatie mee - de zogeheten parallele economische missie (PEM) - met in totaal 21 bestuursvoorzitters en president-directeuren van grote Nederlandse ondernemingen. De afgelopen dagen keken zij naar investeringskansen in Vietnam. Een korte terugblik met Wim Dik, bestuursvoorzitter van de Koninklijke PTT Nederland.

HANOI, 14 JUNI. Je moet nooit verder willen springen dan je polsstok lang is, vindt Wim Dik, bestuursvoorzitter van Koninklijke PTT Nederland (KPN). En daarom, zegt hij, stort KPN zich niet blind op de Vietnamese markt. “We kijken heel serieus naar dit land, maar of hier werkelijk iets voor ons te halen is moet ik nog zien”, zegt Dik.

Wim Dik, onder wiens leiding het staatsbedrijf PTT werd gereorganiseerd tot een deels beursgenoteerde onderneming die sinds vorig jaar KPN heet, is niet verrast door wat hij de afgelopen dagen hoorde en zag in Vietnam. Maar hij is wel, bekent hij, enthousiaster geraakt over de mogelijkheden in het land. En daarover praat de voormalig staatssecretaris voor buitenlandse handel graag en veel, op zijn welbekende enthousiaste, vliegensvlugge manier, zelf zijn vragen stellend en beantwoordend. “Toch kriebelt het wel. Ik word een beetje onrustig als ik hier rondwandel omdat je ziet dat dit hèt moment is om hier iets te doen.”

Het is de avond voor vertrek. De koffers voor de doorreis naar China zijn gepakt en in de lobby van het statige Metropole Hotel in de Vietnamese hoofdstad Hanoi maakt een deel van de handelsdelegatie zich op voor het afscheidsdiner waarvoor de Vietnamese minister-president Vo Van Kiet premier Kok en de parallele economische missie heeft uitgenodigd in het Opera-gebouw. Dik mag daar dadelijk samen met VNO-voorzitter Rinnooy Kan, ABN Amro-bestuurslid Drabbe, Stork-bestuursvoorzitter Hovers en de anderen van de PEM ook bij aanzitten. “Als je 'ja' zegt tegen zo'n missie dan moet je ook aan alle officiële onderdelen meedoen. Dat hoort er nu eenmaal bij”, vindt Dik.

Na vijf intensieve dagen vol afspraken en handen schudden heeft Wim Dik in ieder geval een goed idee gekregen wat er wel en niet kan voor KPN in Vietnam, dat door velen als een aantrekkelijke investeringsplek in het Verre Oosten wordt gezien. Sinds de Verenigde Staten in februari vorig jaar het handelsembargo met Vietnam ophieven, kwamen ondernemers van heinde en ver hier een kijkje nemen.

Zo ook Dik, die voor premier en PEM uitreisde om eerst een paar dagen in Ho Chi Minh Stad, het vroegere Saigon dat nu is uitgegroeid tot het economisch centrum van Vietnam, indrukken op te doen en gesprekken te voeren met de plaatselijke post-autoriteiten. De volgens Dik matig op het gesprek voorbereide Vietnamezen kregen van de KPN-baas een goed bedoeld lesje arbeidsefficiency. “Posterij-bedrijven maken bijna nergens in de wereld winst, behalve bij ons in Nederland. Ik heb de Vietnamezen geprobeerd uit te leggen dat dat ook hier kan. Het geheim is arbeidsefficency.”

De gesprekken leverden KPN vooralsnog niets concreets op. “Het enige wat wij hier als KPN de komende tijd zouden kunnen doen is mensen opleiden in efficient werken en distribueren van post”, zegt Dik. “De Vietnamese posterijen besteden een groot deel van hun werk nu uit aan professionele expediteurs als DHL. In plaats van vijf dollarcent vragen die zestig dollarcent voor verzending. Ik heb ze verteld dat wij de posterijen hier zo kunnen reorganiseren dat het voor 50 dollarcent kan. En ik heb daar aan toegevoegd dat efficient en betrouwbaar werk afleveren de beste reden is om je tarieven te verhogen”, aldus Dik.

Dik ziet advies en consultancy via KPN-dochter Nepostel voorlopig als enige concrete mogelijkheden voor KPN in Vietnam. “Deelname in een postbedrijf hier, via een minderheidsaandeel en zonder daadwerkelijke inspraak op de bedrijfsuitvoering zie ik niet zitten”, zegt hij. KPN's beperkte investeringsplannen en -mogelijkheden komen overeen met wat het gros der buitenlandse ondernemingen tot nu toe in dit land onderneemt: er wordt niet, zoals aanvankelijk werd verwacht, massaal met miljarden tegelijk geïnvesteerd. Het bedrijfsleven in de VS en Europa vreest dat het in Vietnam wat langer zal duren voordat een 'tijger-status' is bereikt.

KPN is hard op zoek naar uitbreiding van de omzet in het buitenland. Sinds het concern geen staatsonderneming meer is, is de omzet die uit het buitenland wordt gehaald in vijf jaar gegroeid van niets tot tien procent. Dik: “We zijn sterk in Indonesië en grote delen van Oost-Europa en we kijken heel serieus naar grote markten als India en China. Als je je wilt profileren als internationaal post- en telecombedrijf mag je die markten absoluut niet missen. Dat zou je geloofwaardigheid in gevaar brengen.”

KPN's internationale expansiedrift is voorlopig nog wel beperkt omdat het management-systeem nog niet klaar is voor een groot aantal in het buitenland werkzame managers. “We hebben voorlopig nog te weinig expat-potentieel”, noemt Dik dat. “Dus moeten we keuzes maken.” Vietnam behoort de komende tijd tot die keuzes. De mogelijkheden en kansen voor KPN Post lijken voorlopig groter dan die voor KPN-Telecom. Op telecommunicatiegebied stelt Vietnam namelijk eisen aan deelname in joint-ventures waaraan KPN domweg niet kan voldoen. “Je mag hier alleen meedoen als je apparatuur levert. Maar wij bieden alleen diensten, dus dan houdt het op”, legt Dik uit. Vietnam is op telecommunicatiegebied in handen van de Australische PTT, en daar is Dik diep in zijn hart wel jaloers op. “Die hebben dat goed gedaan en verdienen goud geld hier.”

Maar hij schakelt KPN-inmenging in Vietnam's telecommuncatie op termijn niet uit. “Zodra er hier gereorganiseerd moet worden, kunnen wij dat natuurlijk goed doen. Wij weten als geen ander hoe het is om een staatsmaatschappij om te vormen tot een efficient werkend concern”, stelt hij tevreden vast. “Dat hebben premier Kok de directeur-generaal post en telecommunicatie vandaag ook nog eens persoonlijk verteld. Dat soort bijdragen vormt voor de handelsdelegatie de grootste winst van deze reis. We hebben hier voor Nederland de deur goed opengezet.”