Veel kritiek op Indianen-Disney

NEW YORK, 14 JUNI. Wat heeft Disney nu weer fout gedaan? Voor een publiek van honderdduizend belangstellenden is de nieuwste Walt-Disneyfilm Pocahontas afgelopen zaterdag in première gegaan in Central Park in New York. De tekenfilm is vanaf vrijdag in de Newyorkse bioscopen te zien en vanaf volgende week elders in het land.

“Dit is geen 50 dollar waard”, aldus New York Newsday in een artikel over de première. De vijftig dollar is de prijs waarvoor kaartjes weggingen op de zwarte markt. Disney had alle plaatsbewijzen weggegeven in een loterij waarvoor belangstellenden zich vorige maand konden inschrijven. Volgens sommigen waren er te veel kaartjes weggegeven en wie 's middags om drie uur nog geen stukje gras had kunnen veroveren kon het 's avonds wel vergeten. Toen de hoofdfilm uiteindelijk om half tien begon, sliepen de meeste kinderen al.

Op televisie was op dat moment op UPN een tweeenhalf uur durende documentaire over het maken van Pocahontas te zien. Het programma werd onderbroken door rechtstreekse opnamen van de première uit Central Park, waar commentatoren zich louter lovend uitlieten over de vertoning. Waarschijnlijk was dit contractueel vastgelegd tussen Disney en UPN, dat eigendom is van de Hollywoodstudio Paramount, een van Disneys belangrijkste concurrenten.

De eerste commentaren op Pocahontas zijn niet enthousiast. De Hollywoodstudio zou wegens kritiek door minderheden op The Lion King en Aladdin dit keer zo zijn best hebben gedaan om elk stereotype te vermijden dat er een te braaf verhaal is overgebleven. De enige bevolkingsgroep waar de film wel grappen over maakt zijn de Engelsen, die als goedmoedige lobbesen worden afgeschilderd. Disney heeft verder de historische gebeurtenissen die ten grondslag liggen aan het verhaal vrijelijk vervalst. De ergernis daarover sijpelde door in de verslagen over de première in Central Park.

Volgens de bronnen was Pocahontas (ca. 1595-1617) de dochter van Powhatan, het opperhoofd van de gelijknamige indianenstam. In 1608 werd ene John Smith, die in de naburige Engelse nederzetting Jamestown (Virginia) woonde, gevangengenomen tijdens een van de doorlopende schermutselingen tussen indianen en Engelsen. Smith kwam terug met het verhaal dat de 12-jarige dochter van het opperhoofd hem had gered van een offerdood. De dochter werd enkele jaren later in gijzeling genomen door de Engelsen en bekeerde zich in gevangenschap tot het Christendom. Met toestemming van haar vader trouwde zij in 1614 met John Rolfe, een tabaksplanter in de kolonie. Het echtpaar Rolfe kreeg een kind en zeilde naar Engeland, waar Pocahontas, die inmiddels Rebecca heette, een attractie was in de hogere kringen en aan het hof. De 'prinses' kreeg echter de waterpokken en stierf in Gravesend bij Londen.

Disney heeft Pocahontas in de film tien jaar ouder gemaakt omdat een 12-jarige met verliefde gevoelens in dit land met zijn vele tienerzwangerschappen niet geschikt wordt geacht voor kinderen. De 'redding' van Smith is natuurlijk de kern van de film, maar historici denken dat Smith het ritueel wat hij onderging volkomen verkeerd heeft begrepen. Het is mogelijk dat de indianen Smith juist wilden adopteren en hem onderwierpen aan initiatieriten. Verder zijn in de film John Smith en John Rolfe voor het gemak versmolten tot een en dezelfde persoon. Het was volgens Disney te ingewikkeld om het hele verhaal in tachtig minuten te vertellen, zodat er wat aanpassingen zijn gemaakt.