Mediator lost conflict op zonder partij te kiezen

AMSTERDAM, 14 JUNI. Er is een nieuw beroep in opkomst: de conflictbemiddelaar of 'mediator'. Minister Sorgdrager (justitie) neemt morgen in Den Haag van het Nederlands Mediation Instituut (NMI) het Mediation-Reglement 1995 in ontvangst.

Nederland heeft een rijk palet aan geschillencommissies, voor klagende consumenten, voor arbeidsconflicten of voor huurzaken. In al die gevallen echter vragen twee partijen aan een derde om hun geschil te beslechten. “Het aardige van 'mediation' is”, aldus R.B. Gerretsen van het advocatenkantoor Nauta-Dutilh, “dat de partijen zelf hun conflict oplossen.” Zij het met de hulp van een bemiddelaar.

In het Nederlands Juristen Blad van januari dit jaar gaf minister Sorgdrager in een interview aan dat veel problemen ook opgelost kunnen worden zonder dat daar een rechter aan te pas hoeft te komen. Zij verwees naar een gezamenlijk experiment van de Nederlandse Orde van Advocaten en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak op het gebied van de “buitenrechterlijke geschillenbeslechting”. De minister hoopt dat door gebruik te maken van professionele bemiddelaars de druk op de rechterlijke macht verminderd kan worden.

Volgens Gerretsen is er inderdaad sprake van een steeds grotere 'procesbelustheid', een 'belligerentie'. “Partijen gaan gemakkelijker naar de rechter.” Met als gevolg dat de rechtsgang verstopt raakt en ook door de lange duur steeds kostbaarder wordt, want, aldus Gerretsen: “je verspijkert er als jurist behoorlijke bedragen aan”.

Gerretsen roemt de voordelen van bemiddeling. Hij ziet het akkoord gaan met een bemiddelaar al als een eerste stap naar het vinden van een overeenkomst. Een overeenkomst bovendien, die voorziet in “bindende afspraken die niet van boven zijn opgelegd”. In een politieke context, zoals kortgeleden bij de binnenvaartschippers, werd al wel eens gebruik gemaakt van een bemiddelaar maar in commerciële gevallen is het verschijnsel volgens Gerretsen nieuw.

“Er bestaat al zo'n tien jaar de echtscheidingsbemiddelaar die partijen helpt de scheiding in harmonie te regelen”, aldus Gerretsen, “maar nu komt bemiddeling ook elders steeds meer op gang.”

Woordvoerder van NMI, J. van de Vijver, werkt bij de Vereniging Grootbedrijf Bouwnijverheid (de VGBouw). Hij legt uit dat in de bouwwereld verschillende groepen met uiteenlopende belangen tegenover elkaar staan. Conflictstof ligt er tijdens het bouwproces te over. “Ik ben bouwrechtadvocaat geweest en ik weet hoe lang een rechtszaak kan duren”, zegt Van de Vijver.

“Het Mediation Instituut is een jaar geleden opgericht door een bedrijfsjurist van Hollandse Beton Groep HBG”, aldus Van de Vijver. Bij een project in Hongkong maakte de bedrijfsjurist van HBG kennis met het verschijnsel mediation. “Procederen legt een relatie in de waagschaal”, aldus Van de Vijver, terwijl de partijen in de bouw tot elkaar zijn veroordeeld, en bemiddelen dus voor de hand ligt. Hij noemt ook de agrarische sector als mogelijk terrein waar mediation kan werken, bijvoorbeeld bij splitsingen van bedrijven of verervingszaken. Wanneer je gaat bemiddelen moet te allen tijde moet worden voorkomen dat partijen “loopgravenposities” innemen, aldus Van de Vijver. Hij schetst het beeld van een onafhankelijke bemiddelaar die van de ene partij pendelt naar de ander.

Gerretsen meent dat advocaten bij uitstek geëigend zijn tot bemiddeling.“Je moet in een spanningsveld optreden en goed de juridische contouren overzien.” Bemiddeling vergt echter een andere houding en aanvullende vaardigheden van de advocaat. “Een advocaat speelt altijd met wit. Maar je moet leren niet voor één klant op te komen. De bemiddelaar moet op zoek gaan naar gemeenschappelijke belangen.” Dat vraagt volgens Gerretsen inderdaad om aanvullende vaardigheden. Voor die vaardigheden is onder meer op het advocatenkantoor waar hij werkt een training ontwikkeld waarvoor veel animo bestaat. Hoeveel mensen uiteindelijk aan dit soort cursussen willen deelnemen is onbekend, “want we zijn nog niet de markt opgegaan”. Het NMI streeft een soort van KEMAkeur na van bemiddeling en in de toekomst ligt een vereniging van conflictbemiddelaars in het verschiet.