Machteloze parlementariërs

Soms doen parlementariërs ten onrechte alsof ze iets in de melk te brokkelen hebben. Dat gebeurde afgelopen week toen de fiscale woordvoerders in de Tweede Kamer debatteerden met staatssecretaris Vermeend (Financiën) over het verlaagde BTW-tarief. De BTW kent twee tarieven. Het normale bedraagt 17,5 procent van de verkoopprijs van goederen en diensten, maar er bestaat ook een verlaagd tarief van zes procent. In oorsprong was dat er voor de eerste levensbehoeften. Maar al zo'n tien jaar wil de Tweede Kamer het tariefverschil ook voor politieke doeleinden gebruiken. Zo kun je de werkgelegenheid bevorderen door arbeidsintensieve diensten onder het lage tarief te brengen. Een steuntje in de rug voor bijvoorbeeld kappers die het moeten opnemen tegen beunhazen. Ook bestaat er een brede politieke belangstelling om milieuvriendelijke produkten door zo'n tariefverlaging financieel aantrekkelijker te maken.

In die tien jaar van politieke stellingname is er niets veranderd. In het debat van afgelopen week drong de Kamer voor de zoveelste keer bij een staatssecretaris van financiën aan op dergelijke sturende maatregelen. Daarbij dienden ze meteen maar een aanvullend verlanglijstje voor laagbelaste activiteiten in. Voor het CDA prijkt daar het Ponypark Slagharen op, de PvdA wil ecologiseren, terwijl de VVD vindt dat de psychotherapeuten fiscaal gesteund moeten worden. D66 laat de belangen van kinderopvang en condoomgebruik moeiteloos in elkaar overvloeien en GroenLinks maakt zich hard voor de biologische winkels. Maar geld voor dat alles is er niet. Dat moet eerst worden verdiend, bijvoorbeeld met het dichten van mazen in de wet.

Iedereen zit daarom op het vinkentouw als er zo'n reparatie aankomt. Tot ergernis van VVD-parlementariër Van Rey heeft Vermeend daarbij een voorsprong. Hij ziet immers de geldstroom aankomen en kan vervolgens in de pers goede sier maken door op voorhand leuke belastingverlichtingen aan te kondigen. Daardoor is in Den Haag een gejaagde sfeer ontstaan waarbij het vel van de beer al is verkocht zodra het dier in de verte in zicht is. Inmiddels zijn er heel wat nog niet gefinancierde BTW-verlagingen aangekondigd. Wat moet de Kamer doen om deze electoraal aanlokkelijke buit binnen te halen? Niets meer dan even een ingrijpend en deels omstreden reparatievoorstel te aanvaarden. Het gaat om de bestrijding van de zogenaamde stadhuisconstructie. De in volkshuisvesting gespecialiseerde Kamerleden hebben al een poging gedaan de opbrengst van de bestrijding van deze BTW-truc voor hun sector op te eisen. Die opzet is mislukt maar de opbrengst van de reparatiemaatregel heeft de Kamer nog zozeer in zijn greep dat de CDA-er Reitsma de reparatie pas beoordeelt als hij de exacte verdeling van de buit kent. De organisaties van belastingadviseurs waarschuwen ondertussen krachtig tegen de voorgestelde maatregel omdat die het bona-fide bedrijfsleven onnodig in de wielen zou rijden. Beoordeelt het CDA de ernst van deze waarschuwing afhankelijk van de vraag of de opbrengst van de gesignaleerde overkill ten goede komt aan de Efteling dan wel aan condooms?

Is er in deze verwarde sfeer ook hoop voor de kappers? Helaas kampen die met nog een ander probleem. Met pretparken, condooms en kinderopvang zijn de Nederlandse mogelijkheden om met het tarief te schuiven zo'n beetje uitgeput. Voor het overige hebben we onze autonomie aan Brussel overgedragen. Het Nederlandse parlement kan tien jaar lang vinden dat kappers en milieuwinkels laag belast moeten worden maar zolang Frankrijk daar niets in ziet, wordt het onderwerp naar de verkiezingsprogramma's terug verwezen. Dezelfde Vermeend die in de Haagse fiscale discussie de parlementariërs overklast, heeft in Brussel niets in te brengen. Elders in Europa reageert men namelijk afhoudend op de Nederlandse wens om arbeidsintensieve en milieuvriendelijke diensten lager te belasten. Heel behoedzaam gaat Vermeend volgende week naar Brussel om tijdens een ministerconferentie te bepleiten dat schoenherstellers bij wijze van experiment in Nederland een paar jaar het lage BTW-tarief mogen hanteren. Ze zaten daar vroeger al in tot een Europees besluit daar een eind aan maakte. Dat had een desastreuze uitwerking op de branche. Misschien kan Vermeends actie op termijn een breekijzer vormen om iets te bereiken op het gebied van andere arbeidsintensieve en milieuvriendelijke produkten. Het Nederlandse (en trouwens ook het Europese) parlement is veroordeeld tot een machteloze rol aan de zijlijn. Omdat de Tweede Kamer die rol niet wil etaleren, laat zij af en toe een bewindsman opdraven om hem duidelijk te maken hoe belangrijk het is om arbeidsintensieve en milieuvriendelijke diensten onder het lage BTW-tarief te brengen. Het is makkelijker zich op die manier tegenover de kiezers waar te maken, dan hen uit te leggen dat ze volksvertegenwoordigers kiezen die op sommige gebieden de macht om hun beloften waar te maken, al lang kwijt zijn.