Kohl matigt onderwerp van klein federaal Europa (Duitse CDU gematigd over integratie Europa)

BONN, 14 JUNI. Onder druk van partijvoorzitter en kanselier Helmut Kohl heeft de CDU, de grootste Duitse regeringspartij, haar ideëen over de voortzetting van de Europese integratie genuanceerd.

Namelijk zó dat landen als Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië er minder aanstoot aan hoeven te nemen dan vorig jaar september het geval was nadat Wolfgang Schäuble, fractieleider in de Bondsdag, en de CDU-buitenlandspecialist Karl Lamers hun veelbesproken notitie over een kleiner 'kern-Europa' hadden gepubliceerd.

Na een bezinningsbijeenkomst ('Klausurtagung') in Berlijn, waaraan Kohl ook enige tijd zelf deelnam (anders dan vorig najaar), heeft de CDU/CSU gisteren nieuwe stukken over de verdere ontwikkeling van de Europese Politieke Unie en de Monetaire Unie gepubliceerd. In die stukken wordt niet meer gesproken over de vorming van een vooroplopend 'kern-Europa' bestaand uit de Bondsrepubliek, Frankrijk en de Benelux en aanstelling van een EU-minister van buitenlandse zaken, zoals Schäuble en Lamers vorig najaar hadden bepleit. Ook hamert de CDU/CSU niet meer zo sterk op de verzelfstandiging van een eigen Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid en belijdt zij haar nog steeds bestaande voorkeur voor de mogelijkheid van meerderheidsbesluiten in Brussel minder sterk na afwijzende reacties daarop uit partnerlanden.

Schäuble, die een politiek nederlaagje lijkt te hebben geleden, zei overigens gisteren dat hij zelf geen afstand heeft genomen van een 'kern-Europa', of van - de Franse omschrijving - een 'variabele geometrie' in een Europa met twee of meer snelheden. De voorkeur van Schäuble en Lamers voor de ontwikkeling van de EU in de richting van een Europese bondsstaat, waarop in Parijs en Londen en ook in Duitsland zelf kritiek was gekomen, komt in het nieuwe stuk niet meer voor. De namen van Oosteuropese landen die “rond het jaar 2000” voor het lidmaatschap van de EU in aanmerking komen, worden niet meer genoemd. Wel wordt Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije en Slowenië aanbevolen alvast lid van de NAVO te worden.

Nieuw is ook dat de Duitse christen-democraten weliswaar blijven pleiten voor de mogelijkheid van EU-meerderheidsbesluiten op alle terreinen, ook voor het buitenlandse- en veiligheidsbeleid van de EU, maar landen die tegen zulke besluiten zijn niet meer aan de uitvoering (wel aan de financiering) ervan willen binden. Aanbevolen wordt de collectieve verdediging van Europa onder het dak van de NAVO te houden, de Westeuropese Unie (WEU) als een speciaal veiligheidsinstrument van de EU te zien en van alle EU-leden te vragen zowel lid van de NAVO als de WEU te zijn of te worden. Voor het eerst pleit de CDU ook voor een 'Europees commando' voor WEU-acties die (mede) door troepen uit de NAVO-structuur worden ondernomen.

De nieuwe CDU/CSU-stukken dienen ter voorbereiding van de Toetsingsconferentie die in het Verdrag van Maastricht voor 1996 is voorzien. Zij moeten volgende week worden goedgekeurd door de Bondsdagfractie (waarvan Kohl óók lid is) en krijgen dus meer politiek gewicht dan het Europese “discussiepapier” van Schäuble en Lamers van vorig najaar. Voor het debat in Berlijn begon, was al gebleken dat geen enkel EU-land voelt voor één gemeenschappelijk Europees buitenlands- en veiligheidsbeleid met een EU-minister van buitenlandse zaken, of een aparte EU-secretaris-generaal, zoals Lamers had bepleit. Vooral Groot-Brittannië heeft tegen dergelijke gedachten bezwaar gemaakt. Naar het heet zou Kohl zelfs uitstel van de Toetsingsconferentie hebben overwogen tot na de Britse verkiezingen, die uiterlijk voorjaar 1997 moeten worden gehouden.

Lamers is nu in de CDU enigszins op een zijspoor geraakt ten gunste van de voorzichtige Rudolf Seiters, die in 1993 aftrad als minister van binnenlandse zaken en als vertrouweling van Kohl geldt. In het nieuwe stuk wordt als een mogelijk alternatief voor unanieme besluiten in Brussel de zogeheten dubbele meerderheid geïntroduceerd, namelijk een meerderheid die bestaat uit landen die meer dan de helft van de EU-bevolking vertegenwoordigen.

In een tweede Europees stuk pleit de CDU/CSU voorts voor homogenisering van het vluchtelingen en het politieel- en justitieel beleid in de EU alsook voor uitbreiding van bevoegdheden van Europol in Den Haag.