Tijdsbeeld komt in serie 'getuigen' niet tot leven

De eerste getuigen van onze eeuw, Ned.3, 20.30-21.00u.

De nu 97-jarige mevrouw Willy Corsari was cabaretière en operettezangeres, maar werd vooral bekend als schrijfster van tientallen boeken die meestal bestsellers waren en door de critici doorgaans als lichte lectuur werden afgedaan. De Bezige Bij drééf in de eerste naoorlogse jaren op haar werk, maar wilde dat eigenlijk liever niet weten. Ze was begin deze eeuw voor zangles in Berlijn en ze heeft daarna nog de tijd meegemaakt dat “zo'n juffrouw van het cabaret” als een gewillige prooi voor herenvermaak werd beschouwd.

Ze zou, kortom, véél kunnen vertellen - en in de tweede aflevering van de RVU-serie De eerste getuigen van onze eeuw, die vanavond wordt uitgezonden, blijkt af en toe dat ze daartoe ook uitstekend in staat is. De vraag is alleen hoe zo'n leven in een half uur moet worden samengevat. De titel van de reeks, ontleend aan een soortgelijke serie gesprekken op het tweede Duitse net, doet vermoeden dat samensteller en regisseur Hans Bosscher ooggetuigeverslagen wilde verzamelen over de belangrijkste ontwikkelingen van deze eeuw. Oral history op het nippertje, nu dat nog kan, met de verhalen van mensen die bijna de hele twintigste eeuw bewust hebben meegemaakt en de belangrijkste personages nog in levenden lijve hebben gezien. De uitwerking doet echter veel meer denken aan de langlopende, maar nu helaas verdwenen NOS-serie Markant, waarin het ging om het ene, unieke leven van de hoofdpersoon en de omringende tijd alleen maar het decor vormde.

Tussen die twee schommelt de serie heen en weer. Zo bleef vorige week de eerste aflevering, over professor Jan Tinbergen die met zijn neus bovenop belangrijke politieke wendingen heeft gestaan, steken in een schematische samenvatting van 's mans carrière. En zo worden vanavond ook met Willy Corsari een paar biografische bijzonderheden doorgenomen, zonder dat daardoor een tijdsbeeld ontstaat. Misschien zijn de vragen van interviewer Hans Maarten van den Brink te globaal, te weinig toegespitst om de geuren, geluiden en gevoelens naar boven te halen die de papieren geschiedschrijving tot leven kunnen brengen. Te veel tijd (van het povere half uurtje) gaat in dit geval verloren aan een omstandige uitleg over de naam Corsari en een verhaal over de moord op de vooraanstaande cabaretleider Jean-Louis Pisuisse (in 1927) dat geen nieuwe gezichtspunten biedt. Te weinig tijd is er bijvoorbeeld voor vragen naar de onderwerpen van haar liedjes en haar romans, haar positie als vrouw in een mannenmaatschappij en allerlei andere zaken die meer licht op de veranderingen in deze eeuw zouden kunnen werpen.

De komende weken worden nog gesprekken uitgezonden met Arthur Lehning, Jeanne Buruma Oosting, Chris Walder en mevrouw De Roos-Oudegeest. Het stemt tot dankbaarheid dat hun herinneringen nog kunnen worden vastgelegd. Maar het is tot dusver teleurstellend dat aan de serie geen duidelijk uitgangspunt ten grondslag ligt.

    • Henk van Gelder