Vragen over zoutwinning

'Als kerstgeschenk heeft iedereen van de baas vier staatsloten van 25 gulden ontvangen. Bij mij viel drieduizend gulden. Is dat loon?' Die geschenken zijn geen loon, mits ze per jaar in totaal niet meer dan 300 gulden bedragen en zijn gegeven bij algemeen erkende feestdagen, Sinterklaas, een verjaardag, andere persoonlijke feestdagen of een jubileum. De staatsloten behoren na de schenking tot het privé-vermogen. Valt er nadien een prijs op, dan speelt zich dat af in de privé-sfeer en is er geen sprake van loonbelasting en premieheffing.

'En het kwart maandloon wanneer ik tien jaar in dienst ben?' Daarop worden loonbelasting en verzekeringspremies ingehouden. Soms mag een werkgever een personeelslid iets cadeau doen. Bij voorbeeld een belastingvrij maandsalaris wanneer hij 25 of 40 jaar in dienst is.

'Zijn fooien ook belast?' Ja, die zijn fiscaal gezien loon, hoewel ze van derden (dus niet de werkgever) worden ontvangen. Soms worden fooien gezien als 'loon uit dienstbetrekking' waarover de werkgever loonbelasting en premies verschuldigd is. Dit is het geval als er bij de vaststelling van het loon rekening wordt gehouden met fooien. Is dat niet zo, dan moet de werknemer ze vermelden op de aangifte inkomstenbelasting.

'Tegen mijn baas zeg ik 10 gulden per week fooi te vangen, maar het is 100 gulden. Daar komt hij toch niet achter?' De vraag is: wat gebeurt er als hij er wel achter komt. Kan hij dan die fooien alsnog opeisen? Waarschijnlijk niet, want de rechter heeft in 1994 uitgesproken dat het verplicht afstaan van fooien neerkomt op 'gedwongen winkelnering' en dat is niet toegestaan. In bepaalde gevallen zou de werkgever 'fooien' wèl kunnen opeisen. Bij voorbeeld wanneer hij het aannemen verbiedt om omkoping en corruptie te voorkomen.

'Ik ontvang vaak relatiegeschenken van leveranciers van mijn baas of van andere bedrijven. Is dat loon?' Nee, als er in het loon geen rekening wordt gehouden met deze voordelen, is het geen loon. Er bestaat immers geen dienstbetrekking met de schenkers, het is niet verplicht arbeid voor ze te verrichten, er is geen beloning bedongen en de gezagsverhouding ontbreekt.

Deze vragen en (beknopte) antwoorden komen uit het Salaris Antwoordenboek '95 - antwoorden op de 250 meest gestelde vragen van werknemers over de salarisspecificatie - van uitgeverij Samsom; isbn 90 14 05189 1. De uitgave wordt jaarlijks bijgewerkt en maakt deel uit van de serie 'meest gestelde vragen' die gaat over de voor vele (werknemers) onbekende basis van hun geldzaken: inkomen, pensioen en Ziektewet/WAO.

De vragen zijn overzichtelijk verdeeld over de hoofdstukken bruto-loon, inhoudingen, toeslagen, werken over de grens, netto-loon, salarisstrook en recht op loon.

Als de (commerciële) geestelijke vaders van de elektronische snelweg (kabelnet met spierballen, sprintbenen en geheugen van een olifant) straks de baas zijn, staan deze vragen niet meer in een handig naslagwerk, maar vraag je ze op via de televisie of persoonlijke computer. Onhandig en tijdrovend lijkt dat.

Welke interessante vragen staan er nog meer in? Voor puristen: het verschil tussen loon en salaris - van het Latijnse salarium: rantsoen zout. Oorspronkelijk ontvingen handarbeiders loon en hoofdwerkers (ambtenaren en kantoorlui) salaris. Dat onderscheid is bijna verdwenen. De begrippen worden vaak door elkaar gebruikt.

'Mijn 'ex' laat de alimentatie van mijn salaris inhouden als ik niet op tijd betaal. Kan dat?' Ja. Er wordt derdenbeslag gelegd onder de werkgever, die verplicht is mee te werken. De werknemer houdt desondanks recht op 90 % van de bijstandsnorm. Anders zou hij of zij, soms, haast niets meer overhouden.

'Mijn buurman vindt de onroerende zaak(goed)belasting te hoog en betaalt niet. Nu blijkt het zomaar van zijn salaris te zijn afgehouden. Mag dat?' Ja, zie het antwoord op de vorige vraag.

'Mijn collega en ik doen hetzelfde werk, maar hij verdient 100 gulden meer per maand. Volgens onze chef door het verschil in arbeidsprestatie. Volgens mij omdat hij man is en ik vrouw. Kan ik een hoger loon eisen?' Ja. Onderscheid tussen mannen en vrouwen in de arbeidsvoorwaarden is niet toegestaan. Ze hebben in principe recht op gelijk loon voor gelijkwaardige arbeid.

Tot slot deze. 'Wij bezorgen vaak pakjes in en rond de stad. Mijn collega's met de auto en ik op de fiets. Zij krijgen een onbelaste kostenvergoeding en ik krijg niets. Mag ik ook een vergoeding eisen?' Nee. Uw werkgever mag slechts de werkelijke kosten vergoeden en die zijn voor een fiets nihil. Alleen voor reizen per auto geldt het voorbehoud van 'werkelijke kosten' niet. Het maximum van 59 cent per zakelijke kilometer geldt ongeacht de werkelijke kosten.' Een merkwaardige uitzondering als je het autogebruik wil ontmoedigen.