Seksmisbruik bij honderden zwakzinnigen; Onderzoek in tehuizen

DEN HAAG, 12 JUNI. De afgelopen twee jaar zijn 320 verstandelijk gehandicapte bewoners van een internaat of gezinsvervangend tehuis seksueel misbruikt.

Bij nog eens 358 bewoners bestaat een vermoeden van misbruik.

Dit staat in een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Sociaal Seksuologisch Onderzoek (Nisso) dat vanmiddag zou worden aangeboden aan staatssecretaris E. Terpstra (VWS). Het misbruik varieert van seksuele betastingen (in ruim een kwart van de gevallen) tot vormen van penetratie (34 procent). In 53 procent van de gevallen duurde het misbruik lang, variërend van enkele weken tot enkele jaren. In inrichtingen voor verstandelijk gehandicapten verblijven in Nederland ongeveer 33.000 pupillen, de gezinsvervangende tehuizen tellen ruim 16.000 plaatsen.

Het onderzoek is het gebaseerd op een representatieve steekproef onder driehonderd orthopedagogen en psychologen, groepshoofden en medewerkers binnen de instellingen voor verstandelijk gehandicapten. Zij rapporteerden over hun bekende gevallen, de bewoners van de inrichtingen of tehuizen zijn niet zelf ondervraagd.

De laatste jaren is de aandacht voor seksualiteit en relatievorming bij verstandelijk gehandicapten onder hulpverleners en onderzoekers sterk toegenomen. Omdat zij zich moeilijk kunnen uiten, is het voor hulpverleners vaak moeilijk seksueel misbruik onder deze groep patiënten te signaleren, waardoor het aantal 'vermoedelijke' gevallen van misbruik hoog is.

Volgens het Nisso-onderzoek zijn de slachtoffers bijna altijd vrouw en de daders bijna altijd man. In ruim eenderde van de gesignaleerde gevallen is de dader een verstandelijk gehandicapte medebewoner. Maar ongeveer even vaak zou het misbruik thuis plaatshebben, bij ouders of familieleden van het slachtoffer. In mindere mate (zestien procent) wordt de dader aangetroffen bij het professioneel personeel.

Volgens het Nisso is het opvallend dat het misbruik 'betrekkelijk vaak' elders plaatsheeft. De daders zijn dan mensen uit de buurt of streek, medebezoekers van een café of chauffeurs van bussen voor gehandicapten. Bij een kwart van de slachtoffers zijn er aanwijzingen dat er in het verleden ook misbruik heeft plaatsgevonden.

Volgens het onderzoek duurt het seksueel misbruik door verstandelijk gehandicapte daders gemiddeld korter dan bij andere daders. Meer of betere seksuele voorlichting door bijvoorbeeld groepshoofden wordt door de onderzoekers erkend als één van de oplossingen voor het voorkomen van seksueel misbruik.