Portret van een intelligente, veelbelovende regisseur

Filmportret: Tsai Ming-liang, Ned.3, 23.24-0.09u.

De producent van de Taiwanese filmer Tsai Ming-liang staat aandoenlijk lang stil bij de ontvangst van de film Vive l'amour door de president van het land. Die heeft Tsai ontvangen, nadat hij in Venetië de Gouden Leeuw had gewonnen, hij heeft anderen aangespoord de film te gaan zien en hij weet ook precies waar het door Tsai getoonde 'nihilisme van de jongeren' vandaan komt: het onderwijs. Behalve de opmerkelijke trots van de producent - het in noodtempo welvarend geworden land is zijn feodale trekken nog niet kwijt - valt op dat de presidentiële analyse niet helemaal correct is. Met opzet, ongetwijfeld.

Tsai - onderwerp van de derde aflevering van een reeks door de VPRO-televisie vervaardigde 'filmportretten' - heeft een politieke film gemaakt. Hij laat zien hoe eenzaam en stuurloos mensen zijn, nu oude waarden verdrongen worden door nieuwe rijkdom; zijn drie hoofdpersonages dolen door een anoniem, overbevolkt Taipei, beminnen zonder emotionele band, eten in fast food-restaurants of gehurkt voor de open koelkast. Zomin als Tsai's vorige film Rebels of The Neon God is Vive l'amour een regelrechte aanklacht tegen een te snel moderniserende maatschappij - daarvoor zijn beide films te subtiel - maar een kritische bezinning op die ontwikkeling zijn ze wel.

Even, tijdens de openingsbeelden, lijkt het alsof regisseur Mart Dominicus Tsai gaat imiteren door het verkeersdrukke en uit wolkenkrabbers bestaande Taipei te filmen, maar dat blijkt gelukkig een kortstondige sfeerschets. Hij laat Tsai zelf uitgebreid aan het woord, en de producent en enkele acteurs, en doorspekt de interviews met beelden uit vooral Vive l'amour. Terecht maakt hij gebruik van het begenadigde medium dat televisie in dit geval is: de scènes waarover gepraat wordt, kunnen direct getoond worden.

Dat een kleine, Nederlandse omroep slechts de onbekendere filmregisseurs voor de camera kan krijgen, is in dit geval eerder een voordeel. Het zal waarschijnlijk niet lang meer duren of Tsai behoort tot de allergrootste cineasten. De fragmenten uit de slechts twee films die hij tot nu toe maakte, en zijn heldere en intelligente commentaar daarop, staven die verwachting. Van één scène is zelfs te voorspellen dat zij filmacademie-studenten tot voorbeeld gaat strekken.

Dat is niet eens de indrukwekkende, vijf minuten lange huilbui van actrice Yang Kuei-Mei aan het slot van Vive l'amour, maar haar eindeloze wandeling door een desolaat park vlak daarvoor. Ik zag de film een jaar geleden, maar die vreemde wandeling bleek ik me van seconde tot seconde te herinneren. Om van zoiets gewoons zoiets buitengewoons te maken, moet je talent het cliché 'jong en veelbelovend' verre overstijgen.