Nigeria; Een verjaardag zonder vreugde

“Bidt om dit land te behoeden voor de totale chaos die het boven het hoofd hangt”, zo spoorde een pastoor gisteren zijn gelovigen aan in een katholieke kerk in de Nigeriaanse stad Lagos. Terwijl hij sprak veranderde Lagos in een belegerde vesting. Tanks reden de stad binnen en agenten van de in de volksmond geheten kill and go-politie richtten overal wegversperringen op.

Vandaag is het twee jaar geleden dat in Nigeria presidentsverkiezingen plaatshadden maar enige gevoelens van vreugde bij de bevolking roept die gedachte nauwelijks op. De toenmalige 'sterke man', Babangida, annuleerde de verkiezingen immers en de vermeende winnaar van de stembusstrijd, de zakenman Moshood Abiola, zit al bijna een jaar in de gevangenis. In Nigeria, en dan vooral in de thuisbasis van Abiola, het gebied rond Lagos, neemt de ontevredenheid handoverhand toe. Hoe hoog het huidige bewind die ontevredenheid inschat, blijkt wel uit het militaire machtsvertoon in de stad.

Maar niet alleen over het gebrek aan democratie wordt gemord. De Nigeriaanse economie is vorig jaar, aldus de Centrale Bank eerder deze maand in een bekendmaking, weer minder gegroeid dan in voorafgaande jaren. Betrouwbare statistieken over de bevolkingsgroei in de Westafrikaanse staat ontbreken maar naar alle waarschijnlijk is het reële inkomen per hoofd van de bevolking weer afgenomen. Buitenlandse investeerders mijden Nigeria steeds meer wegens de toenemende criminaliteit, de corruptie en de politieke instabiliteit. Enige hoop op een toename van de groei dit jaar is er daarom nauwelijks.

Voor de Nigeriaanse bevolking zelf wordt het leven alleen maar moeilijker. Automobilisten mijden de grote snelwegen in het land voor zeven uur 's morgens omdat het dan nog donker is en de politie niet patrouilleert zodat criminelen vrij spel hebben. In West-Afrika doet al enige tijd een nieuw gezegde de ronde: als je met je auto 's nachts een lekke band hebt, hoop je op de meeste plekken dat een voorbijrijdende automobilist stopt behalve in Nigeria, daar hoop je dat hij doorrijdt.

Hoe hoog de frustratie is opgelopen bleek onlangs in de noordelijke stad Kano. Een ruzie tussen twee leden van een verschillende stam over wie een beloning zou krijgen voor het bewaken van een geparkeerde auto, ontaardde daar in een plunderpartij waarbij ten minste dertig mensen de dood vonden.

Enig zicht op een oplossing in Nigeria is er nauwelijks. De 'sterke man', Sani Abacha, praat voortdurend over de noodzaak om een 'eigen' vorm van democratie te ontwikkelen maar de constitutionele vergadering die dat zou moeten doen, wordt binnen enkele weken afgesloten zonder dat zij concrete resultaten heeft geboekt. Tot een echte dialoog met de oppositie lijkt Abacha nauwelijks bereid. De afgelopen weken had een arrestatiegolf plaats in Nigeria waarbij vooraanstaande politieke tegenstanders opgepakt. Die oppositie is na de mislukte staking van vorig jaar te verzwakt om een serieuze bedreiging te vormen voor Abacha, die ondanks een vermeende coup-poging van militairen eerder dit jaar een sterke machtsbasis heeft in het leger en vooral in het noorden nog altijd op steun kan rekenen.

Veel Nigerianen hopen dat interventie van buitenaf het vastgelopen politieke proces nieuw leven kan inblazen. De speciale medewerker van president Clinton voor Afrika, Susan Rice, zei vorige week dat Washington in internationale fora, waaronder de Verenigde Naties, meer actie zal ondernemen om de democratisering in Nigeria te bevorderen. Een Amerikaanse olieboycot zou ernstige gevolgen voor Nigeria hebben omdat de Verenigde Staten de grootste afnemer zijn van olie uit het land. Het is echter de vraag of Washington bereid is zo'n zware stap te zetten. De regering-Clinton vreest voor de gevolgen van zo'n boycot voor de ten minste 70.000 mensen met een Amerikaans paspoort in het land. Bovendien ziet, aldus bronnen in Washington, de Amerikaanse regering de oppositie niet als realistisch alternatief voor Abacha. Of het Gemenebest de suggestie van de Britse minister van ontwikkelingssamenwerking, Chalker, zal opvolgen om Nigeria te royeren is voorlopig ook zeer de vraag. Nigeria zal zelf orde op zaken moeten stellen.