DE DROOM IS EEN LUST VOOR HET OOG

Basketbal, dat was gewoon zijn sport niet. Hij wist niet eens de spelregels toen hij - enkel en alleen om een Amerikaanse coach te plezieren - het spelletje toch maar eens probeerde. Vijftien was Hakeem Olajuwon toen. Zeventien jaar later behoort de Nigeriaan tot het selecte gezelschap sterren van het Amerikaanse professionele basketbal. Met zijn club de Houston Rockets verdedigt hij deze week de NBA-titel.

Als hij in Amerika was geboren, had Hakeem Olajuwon waarschijnlijk al op zeer jeugdige leeftijd van zijn vader een basketbal in de handen gedrukt gekregen. Dan had de kleine Hakeem - of hij het nu leuk vond of niet - met Olajuwon senior al menig uurtje op de car-port van het ouderlijk huis doorgebracht. Voor partijtjes van één tegen één, dribbelen en mikken op de boven de garage-deur bevestigde basket. Steeds opnieuw, tot moeder Olajuwon haar 'jongens' naar binnen riep met de mededeling dat de mashed potatoes op tafel stonden.

Maar Hakeem Olajuwon (32) werd niet geboren in Amerika. Hij groeide op in Nigeria, een land waar niet automatisch iedere jongen die een kop groter is dan zijn leeftijdgenootjes gaat basketballen. Tot zijn zestiende - hij was al ruim 2.05 meter lang - waren voetbal en handbal zijn favoriete sporten. Oh zeker, hij had toen al jaren de vraag moeten aanhoren waarom hij basketbal niet eens probeerde. Hij had er tenslotte de lengte voor. Maar basketbal, zei Olajuwon dan steeds opnieuw, “dat is gewoon mijn sport niet”.

Daar kwam verandering in op die ene dag dat hij in de gymzaal van zijn middelbare school in Lagos zomaar wat liep te lummelen. Opeens was daar de trainer van het basketbalteam, een Amerikaan die wist wat hij nodig had om succesvol te zijn. In zijn handen had de man een basketbal. “Hé, grote jongen”, riep de coach. “Ik wil graag wedstrijden winnen. Maar daarvoor heb ik wel jouw hulp nodig. Waarom probeer je niet eens een echte sport. Een sport voor grote jongens als jezelf.” Hij stuiterde de oranje bal naar Olajuwon. De tiener was in verlegenheid gebracht, wist niet goed wat hij moest zeggen. Hij pakte de bal op en stuiterde er onhandig mee. Omdat hij de trainer niet wilde teleurstellen, stemde hij er mee in om nog diezelfde dag met het basketbalteam te oefenen.

Van de regels begreep hij helemaal niets. En de bal, groter en harder dan een hand- of voetbal, voelde onwennig aan. Maar verdomd, het spelletje op zich was helemaal zo gek nog niet. Eigenlijk, moest hij tot zijn eigen verrassing erkennen, was het zelfs een alleraardigst spelletje.

Een paar maanden later - had hij ooit gevoetbald, had hij ooit gehandbald? - debuteerde Olajuwon in de nationale jeugd-basketbalploeg van Nigeria. Nog geen twee jaar later zat hij in de Verenigde Staten. Niet eens zozeer om te basketballen, want zijn ouders wilden dat Hakeem een gedegen opleiding zou krijgen. Zodat hij ooit zijn vader als directeur van een cementfabriek in Lagos kon opvolgen.

In zijn eerste jaar als student aan de Universiteit van Houston bracht hij zijn tijd dan ook voornamelijk door met zijn neus in studieboeken. Basketballen deed hij in zijn spaarzame vrije uurtjes. Gewoon, voor het plezier. Maar die spaarzame vrije uurtjes waarin hij zomaar wat liep te ballen, waren voor de basketbalcoach van het universiteitsteam voldoende om hem te overtuigen van Olajuwons kwaliteiten. Zo werd basketbal voor de Nigeriaan van een leuk tijdverdrijf al gauw een uiterst serieuze activiteit. De studieboeken bleven steeds vaker onaangeroerd op zijn bureau liggen, zijn sportkleding daarentegen werd steeds vaker bij de wasserette langs gebracht. Met de vrijwel altijd uitblinkende center in de gelederen, drong de universiteitsploeg vervolgens drie seizoenen op rij door tot de finale-ronde van de NCAA, het Amerikaans studentenkampioenschap.

In 1984 werd Olajuwon professional. De Rockets, het NBA-team uit Houston, had dat jaar de eerste keus bij het aantrekken van een getalenteerde student. Ene Michael Jordan was ook een optie, net als ene Charles Barkley. Maar de Rockets kozen voor Olajuwon.

Sindsdien wordt Olajuwon gerekend tot het selecte gezelschap talenten van de NBA, de professionele Amerikaanse basketbalcompetitie. Maar toch liet zijn grote doorbraak eigenlijk tot vorig seizoen op zich wachten. Commentatoren in de Amerikaanse media wijten dat vooral aan de club waar Olajuwon voor speelt. Want de laatste keer dat de Rockets van zich deden spreken, was in 1988. Toen verloor Houston in de play-offs om het Amerikaans kampioenschap van de Boston Celtics. Daarna wist de club geen vooraanstaande rol meer te spelen, was het een aardige middenmoter, maar ook zeker niet meer dan dat.

Dat besefte de ambitieuze Olajuwon ruim drie jaar geleden ook. In het voorjaar van 1992 kreeg hij een hoog oplopende ruzie met de clubleiding, omdat hij vond dat een positie bij de absolute top onvoldoende werd nagestreefd. Hij wilde niet alleen dat er nieuwe aankopen werden gedaan, maar ook dat een aantal bijkomende zaken beter werden geregeld. Zoals bij voorbeeld het reizen naar uitwedstrijden per chartervlucht in plaats van per overvolle lijndienst, zodat de lange basketballers zich beter konden ontspannen en niet langer de benen in de nek hoefden te leggen.

Aanvankelijk liet het bestuur van de Rockets niets van zich horen. Daarom haakte Olajuwon af, hij zei dat hij een blessure had. Iedereen vermoedde dat het een gefingeerde blessure betrof, maar de Nigeriaan gaf geen krimp. Als het bestuur niet aan zijn eisen wilde voldoen, vertrok hij nog het liefst naar een andere club, liet hij de Houston Post weten. Ondanks dat hij Houston inmiddels als zijn home-town was gaan beschouwen. Een nieuwe eigenaar van de Rockets, Les Alexander, maakte uiteindelijk een einde aan de impasse: nadat hij 85 miljoen dollar voor de club had betaald, beloofde hij ook nog eens de sportieve strijd aan te zullen gaan met topclubs als de Chicago Bulls en de New York Knicks.

Alexander kwam zijn woorden na, Olajuwon trok z'n basketbalschoenen weer aan en het seizoen daarop presteerde Houston al een stuk beter dan de jaren daarvoor. Vorig jaar kwam het voorlopig hoogtepunt in de geschiedenis van de in 1967 opgerichte club: met Olajuwon als absolute uitblinker wonnen de Rockets de NBA-titel, het officieuze wereldkampioenschap voor clubteams. Houston stond op zijn kop, want nog nooit eerder had een club uit de stad in Texas een van de grote Amerikaanse sporttitels gewonnen.

En Hakeem Olajuwon? Sinds de ontknoping van het vorig seizoen wordt zijn naam door het toonaangevende Amerikaanse sportblad Sports Illustrated in een adem genoemd met de allergrootste sterren die de NBA heeft voortgebracht. Met die van spelers als bijvoorbeeld Jordan, Magic Johnson en Larry Bird. Hij wordt geroemd omdat hij een allrounder is, omdat hij zowel aanvallend als verdedigend tot de allerbesten behoort. Omdat hij het spel kan verdelen als geen ander, de bal kan passen, schieten, rebounden en blokkeren als geen ander. Daarnaast is hij met zijn lange, ranke lichaam zeer beweeglijk en snel. Zijn acties zijn een lust voor het oog, een droom die werkelijkheid is geworden. Vandaar zijn bijnaam: The Dream.

Maar niet alleen zijn spel, ook over zijn persoonlijkheid wordt hoog opgegeven. Aanvankelijk, in zijn eerste jaren in de NBA, was dat anders. De Amerikaanse media wisten eigenlijk niet zo goed wat ze met Olajuwon aan moesten. Zeker, een basketballer uit Afrika, dat trok de aandacht. Dat moest haast wel een leuk en vooral smeuiïg verhaal opleveren. Maar omdat al snel bleek dat hij in Lagos een jeugd had gehad als menig stadskind in Amerika, dat hij niet - zoals verschillende journalisten hadden gedacht - met een lendedoekje om en een speer in zijn hand op wilde dieren had gejaagd, verstomde de aandacht ook al weer gauw. Basketballen, dat kon-ie. Een leuk verhaal vertellen, dat viel zwaar tegen. Eigenlijk was hij een beetje een saaie jongen.

De waardering voor de persoon Olajuwon, die sinds vier jaar een devoot moslim is en nooit op reis gaat zonder de koran, is dan ook iets van de laatste jaren. Dat hij zo'n gewone, rustige jongen is gebleven, dat wordt zelfs in het doorgaans zo naar sterren hunkerende Amerika mooi en lovenswaardig gevonden. Dat hij niet, zoals zoveel andere NBA-toppers, een hele batterij pr-mensen om zich heen heeft verzameld, ook dat is mooi en lovenswaardig. En dat hij zich zelden in trendy restaurants laat zien, maar er de voorkeur aan geeft om eigenhandig een maaltijd voor zijn in Houston wonende broers in elkaar te flansen, ach, dat wordt in een tijd waarin iedere Amerikaan het over family values heeft als hartverwarmend ervaren. Ook al serveert hij na al die jaren in de Verenigde Staten nog steeds geen mashed potatoes, maar bij voorkeur Nigeriaanse gerechten.