'Chirac-effect' blijft uit; Extreem-rechts wint in Franse gemeenteraden

PARIJS, 12 JUNI. Rechts heeft licht gewonnen in de eerste ronde van de Franse raadsverkiezingen in bijna 37.000 gemeenten.

Van een 'Chirac-effect', winst voor gematigd rechts, waar gaullisten en liberalen een maand na de verkiezing van Jacques Chirac tot president op hadden gehoopt, is weinig gebleken. Extreem rechts heeft flinke vooruitgang geboekt.

De socialisten, die in veel gemeenten samen met de communisten optrokken, hebben landelijk gezien enige procenten verloren, maar zijn toch tevreden: zij hielden een aantal grote steden zoals Straatsburg en Nantes vast en maken kans volgende zondag, bij de tweede ronde, zowel in Parijs als elders enige barsten te slaan in de rechtse dominantie.

Tal van kopstukken uit de huidige en vorige regeringen beproefden gisteren hun geluk bij de verdediging of verovering van een lokale machtsbasis. Premier Alain Juppé won, met de hakken over de sloot het burgemeesterschap van Bordeaux, sinds 1947 in handen van oud-premier Chaban-Delmas. De vorige minister-president, Edouard Balladur, heroverde zijn bescheiden politieke thuisbasis als burgemeester van het vijftiende arrondissement in Parijs. Oud-president Giscard d'Estaing haalde het burgemeesterschap van Clermont Ferrand nog niet. Socialistisch presidentskandidaat Jospin voerde campagne, maar was nergens kandidaat.

Het Front National, de extreem-rechtse partij, haalde landelijk gezien niet de 15 procent van Jean-Marie Le Pen bij de presidentsverkiezingen van april. Maar achter de 7 procent van nu, gaan doorbraken in verschillende steden schuil. De hoogste score behaalde Bruno Mégret, de adjudant van Le Pen, in Vitrolles, even ten noorden van Marseille: 42 procent. In Mulhouse haalde FN-kandidaat Freulet ruim 30 procent; hij moet het in de eindronde opnemen tegen de socialistische burgemeester Bockel die 37 procent haalde. Het Front haalde hoge scores in Tourcoing, Toulon en Marseille (22 procent).

In Nice stemde 34 procent voor Jacques Peyrat, die wel het FN, maar niet zijn ideeën heeft verlaten. Gevoegd bij de 12,5 procent voor de reguliere FN-kandidaat, betekent dat dat 46,5 procent in de stad van de voor corruptie veroordeelde ex-burgemeester Médécin extreem rechts bestuurd wil worden.

De vele rechtszaken tegen burgemeesters wegens persoonlijke en politieke verrijking hebben de kiezers over het algemeen niet afgeschrikt. In Lyon haalde de lijst van de veroordeelde burgemeester Michel Noir bijna even veel stemmen als die van oud-premier Raymond Barre. In Grenoble is oud-minister Carignon wegens verdenking van malversaties niet herkiesbaar als burgemeester; de lijst van zijn tweede man deed het zondag goed. Ook de affaires rond de burgemeesters van Cannes en Béthune schaadden de betrokkenen niet.

Frankrijk spreekt vandaag over de laagste opkomst bij gemeenteraads-verkiezingen sinds zeventig jaar: tussen de 65 en 70 procent. Volgende week zondag is de tweede en laatste ronde. In gemeentes waar een lijst, met aan het hoofd een kandidaat-burgemeester de 50 procent plus één stem heeft gehaald, is geen tweede ronde. In de andere gemeentes gaan alle lijsten die minimaal tien procent in de eerste ronde haalden door naar de finale. De winnende lijst krijgt extra zetels - bij lokale verkiezingen wordt een systeem van evenredige vertegenwoordiging gehanteerd dat voor een verzwaarde meerderheid zorgt.