Bestuurders poetsen de noodrem op

De kruitdamp van het vorige referendum is nog niet opgetrokken, of uit de mist doemt een nieuwe tegenstander voor de Amsterdamse gemeenteraad op. Deze heet Luc Sala en hij wil niet dat Amsterdam zijn kabelnet verkoopt aan Philips en US West.

Sala, eigenaar van het 'Internetcafé / cybercenter MySTèR 2000', overhandigde zijn uitdaging donderdag aan de vergadering van de raadscommissie voor media. Alsof hij met een machinegeweer het zaaltje was binnengestapt, zo angstig en afwerend reageerden de raadsleden op zijn referendumverzoek.

Wat kan het toch snel verkeren. Iets meer dan een jaar geleden keek de gemeenteraad nog gloeiend-trots naar zijn nieuwe referendum-wet. Stadsbewoners konden voortaan handtekeningen verzamelen als een raadsbesluit hun niet beviel. Bij voldoende handtekeningen zou de gemeente een referendum organiseren waarbij over het besluit werd gestemd. Zo kunnen de kiezers af en toe “aan de noodrem trekken”, heet het in de wet. Dit moest dè overbrugging worden van de fameuze kloof tussen 'de burger' en 'de politiek'. Nu zouden de burgers héél dichtbij komen te staan.

Nou reken maar. Eén jaar en twee referenda later brandt de hete adem van de burgers de politici al in de nek. Vorige maand werden raadsbesluiten over de opdeling van de stad voor de stadsprovincie en over de bebouwing van een weilandje weggestemd. En met cijfers die duidelijk maken waarom mensen aan de noodrem trekken: omdat-ie er hangt en omdat ze een hekel hebben aan de bestuurders. Van elke tien Amsterdammers die aan deze referenda meededen, stemden er negen tegen de raadsbesluiten.

Met goed fatsoen konden de bestuurders natuurlijk niet klagen; ze hadden zelf de noodrem opgehangen. Maar ze begrepen wel meteen dat ze hadden vergeten er het bordje onder te spijkeren 'Misbruik wordt gestraft'. Nu moesten ze nog bedenken wat misbruik is.

In Amsterdam hadden ze het erg lastig gevonden dat al werd gestemd over de stadsprovincie, terwijl de politieke discussie nog in volle gang was. Dat was eigenlijk een soort misbruik. Voortaan geen referenda als de discussie nog in volle gang is. En als het aan de weilandjesbebouwer ligt, wethouder Duco Stadig, mag het ook niet gaan over het bebouwen van kleine weilanden.

In Rotterdam was de PvdA juist sip dat het referendum van vorige week, hun stadprovincie torpedeerde terwijl die al helemaal in kannen en kruiken was. Raad akkoord. Buurgemeenten akkoord. Tweede Kamer tevreden. Alleen de Rotterdammers niet. Hadden die mensen dat niet eerder kunnen bedenken, mopperde wethouder Hans Kombrink. Voortaan alleen referenda als de discussie nog in volle gang is, graag.

Enkele van de tovenaarsleerlingen die het referendum hadden opgeroepen, zaten in de zaal van het Amsterdamse stadhuis te vergaderen toen Sala binnenkwam om aan de noodrem te trekken. Paniek bij de bestuurders. Hoe kunnen ze de trein in gang houden als elk moment mensen met noodrembehoefte kunnen instappen?

In de vraag vonden ze het antwoord en ze schilderden op een bordje de woorden: 'Besluiten waarvan de inwerkingtreding of uitvoering niet kan worden uitgesteld vanwege de ermee gemoeide spoedeisende gemeentelijke belangen'. Ofwel: het is verboden aan de noodrem te trekken als de trein op tijd moet zijn. De verkoop van KTA mag niet per referendum ter discussie worden gesteld. De conclusie van B en W is 'extern juridisch getoetst', is ons verzekerd. De bestuurders keken elkaar tevreden aan en poetsten de ketting van hun noodrem nog eens extra glimmend op.