Oud-international Johan Neeskens hekelt Oranje-spelers; 'Zo maken we ons belachelijk'

Het Nederlands voetbalelftal heeft geen ruggegraat. Oranje mist spelers die kwaliteit met vuur en passie combineren. Zoals in de jaren zeventig Johan Neeskens. Hij keek niet op een zweet- of bloeddruppel meer of minder. Wat vindt hij van de misère bij Oranje?

Johan Neeskens begrijpt er niets van. “Godverdomme”, zegt hij met het vuur dat bij hem past, “het is toch een grote eer om voor het Nederlands elftal te spelen. Ik gaf mezelf altijd net zoals bij de club. Of eigenlijk deed ik er nog een schepje bovenop. Want heel Europa, heel de wereld keek mee.”

Hij zag thuis in Zwitserland op Eurosport maar een paar flitsen van Wit-Rusland tegen Nederland. Hij vond dat meer dan voldoende. “Ik kan er niet bij met mijn petje. Als je het materiaal niet hebt, oké. Maar in het elftal stonden zeven spelers die twee weken daarvoor met Ajax de Champions League hadden gewonnen. Er stond me toch een hoop kwaliteit op het veld, ongelooflijk.”

Ajax heeft ook geen type-Neeskens. “Ajax heeft bewezen dat je ook zonder zo'n speler resultaat kan halen. Als het goed loopt, heb je Johan Neeskens of Jantje Wouters ook niet zo hard nodig.” Het Nederlandse voetbal is dramatisch verjufferd, zei Neeskens recentelijk in Elsevier. “Want het gaat om de momenten dat het vast komt te zitten. Als je wat anders moet proberen. Dan moet de beuk erin. Dan moeten de mouwen worden opgestroopt. Dan zijn techniek en tactiek even wat minder belangrijk.”

Ze lopen in Nederland wel degelijk rond, de beukers, de mannen met ruggegraat. Maar die missen dan weer de technische kwaliteiten. “Ik kon snel omschakelen”, zegt Neeskens. “Ik kon ook opbouwen en pikte ook mijn doelpunten mee. Maar als het moest, deed ik andere dingen. Dan ging ik voor het elftal heel ver. Ook weleens te ver. Ik wist niet beter. Het was voor mij heel normaal.” Hij kan, op veteraan Wouters na, geen opvolger noemen. Ook Ajacied Edgar Davids is geen Neeskens. “Davids legt wel veel agressiviteit in zijn spel, maar daar wint hij geen duels mee. Hij maakt geen sliding-tackles of zo.”

Misschien ligt het aan de opleiding. “Ik denk niet dat ze nu trainen zoals wij vroeger onder Michels”, zegt Neeskens. Hij kwam in zijn beginperiode bij Ajax regelmatig kotsend van het veld en moest het daarna zelf maar uitzoeken. “De spelers worden tegenwoordig in de watten gelegd. Te veel ja, denk ik. Ze krijgen alles op een presenteerblaadje. Ik heb keihard voor mijn bestaan moeten werken. Ik ging op mijn veertiende van school. Als ik niet was geslaagd in het voetbal, dan had ik weer teruggemoeten. En ik had een broertje dood aan leren.”

Neeskens, volgend seizoen trainer van de Duitse amateurclub FC Singen, ziet ze, de jagers, trouwens ook nauwelijks bij buitenlandse ploegen. “Nee, niet echt. En ik kijk toch veel voetbal. Het is ook in het buitenland minder. Ik weet niet hoe het komt. Er wordt tegenwoordig blijkbaar op een andere manier geprobeerd succes te boeken.” Maar Nederland zou momenteel erg gebaat zijn bij een speler als Neeskens. “Het moet wel in je bloed zitten, hè. En daarna gaat het erom dat het er ook uitkomt. Ik speelde in de beginjaren met en tegen alleen maar oudere collega's. Dan moest je knokken om te overleven. Doorbijten.”

Hoe moet het nu verder met Oranje? “Je zal met de spelers moeten praten”, adviseert Neeskens. “Je moet ze op hun trots aanspreken. Dit kan toch niet! Zo maken we ons belachelijk voor de hele wereld.” Hij vindt niet dat Hiddink moet worden vervangen. “Hij heeft bewezen dat hij een goede coach is. Maar hij staat machteloos. Hij zit ook maar aan de kant.”

Het grootste probleem is volgens de 47-voudig international dat Oranje een leider mist. “Bergkamp en Jonk kunnen het niet. Ze hebben het karakter er niet voor. Ik zie zo'n Jonk nooit eens echt strijden.”

Johan Neeskens, 43 jaar inmiddels, geeft toe het leuk te vinden dat ver na het einde van zijn actieve carrière zijn naam nog steeds valt. Daar is hij best trots op, zegt hij. “Het geeft aan dat ik wat voor het Nederlandse voetbal heb betekend.” Hij lacht. “Maar toch had ik liever gehad dat ze momenteel niet zo veel aan me hadden gedacht, begrijp je.”

De oude Neeskens is niet erg optimistisch over de toekomst van Oranje. “Ik geloof niet dat we het EK gaan halen.”