Kamerlid Van Gijzel (PvdA) eist grenzen aan de groei; 'Met 40 miljoen passagiers heeft Schiphol het wel gehad'

DEN HAAG, 10 JUNI. Hij is beducht voor de verborgen agenda van de luchtvaartlobby. “KLM-president Bouw heeft het nog altijd over vijftig à zestig miljoen passagiers. Dat kan dus niet”, zegt Rob van Gijzel, Schiphol-woordvoerder van de PvdA-fractie. Alleen met stringente waarborgen valt volgens hem te voorkomen dat de groei van de luchthaven in de volgende eeuw de pan uit rijst. Intenties en mooie beloften over grenzen aan de groei zijn niet voldoende, vindt Van Gijzel. “Met een uitbreiding tot zo'n veertig miljoen passagiers hebben we het wel gehad.”

De tot nu toe meest harde garantie voor beperkte groei - maximaal tienduizend geluidgehinderde woningen - vindt Van Gijzel “als slot” te broos. “Nederland heeft economisch veel voordeel van Schiphol, maar de wijde omgeving heeft er last van. De hele infrastructuur rondom Schiphol loopt hartstikke vast. Juist die omgeving heeft recht op de zekerheid dat het na deze uitbreiding afgelopen is.”

De Tweede Kamer debatteert maandag met minister Jorritsma van verkeer en waterstaat over de uitbreiding van Schiphol met een vijfde, parallelle baan (5P). Naarmate de beslissing over het kolossale project nadert, neemt de politieke spanning toe. Regeringsfracties PvdA en D66 wedijveren met elkaar wie het meeste oog heeft voor het milieu, naast de economie de tweede pijler van de beruchte dubbeldoelstelling voor Schiphol. CDA en VVD op hun beurt zullen weinig aan 'mainport' Schiphol morrelen.

Van Gijzel scoorde ten opzichte van D66 het eerste punt door extra onderzoek te vragen over de gedraaide baan, 5G, die de milieubeweging bepleit. Deze baan maakt de luchthaven zo compact dat nieuwe uitbreiding in de toekomst zo goed als uitgesloten is. D66-Schiphol-specialist Nicky van 't Riet koos al snel voor de vijfde parallelle baan die kabinet, Schiphol en KLM willen. “D66 heeft meteen gezegd dat het 5P moest worden. Op dat moment moest de parlementaire behandeling, met de hoorzittingen en het nadere, onafhankelijke onderzoek nog beginnen. Zelfs CDA en VVD hebben dat niet gedaan”, sneert Van Gijzel.

Door de opstelling van D66 ligt volgens Van Gijzel een parlementaire meerderheid voor een toekomstige beperking op de groei van Schiphol “niet zonder meer voor het oprapen”. “Om toch zo'n slot binnen te krijgen”, wil hij nu “onder voorwaarden” voor 5P kiezen. Uit antwoorden van Jorritsma op Kamervragen is zijns inziens gebleken dat de twee banen, 5P en 5G, “lood om oud ijzer” zijn, omdat ze elkaar op het punt van geluidshinder en externe veiligheid (ongelukken) niet veel ontlopen.

“De gedraaide baan is alleen duurder. Als we daarvoor kiezen, lopen we vertraging op. Dat zou betekenen dat de omgeving anderhalf tot twee jaar langer overlast houdt. Dat is een argument om voor 5P te zijn.” De vijfde baan is bedoeld om de geluidsoverlast te verplaatsen naar dunner bevolkte gebieden. Bovendien zijn de twee varianten, zegt Van Gijzel, “maar een instrument” om de groei van Schiphol te bewerken. “Belangrijker dan het instrument is dat we het doel bereiken: een slot op Schiphol.”

Maar de luchtvaartlobby griezelt bij de gedachte aan een begrensde passagiersgroei en wil alleen op geluidsbelasting worden 'afgerekend'. Luchthavendirecteur Smits noemde enkele maanden geleden de veertig miljoen passagiers in de Planologische Kernbeslissing van het kabinet (PKB 3) “een politiek signaal en niet een voldongen feit”. Smits ziet voor Schiphol in 2015 een potentiële markt van ongeveer 56 miljoen passagiers.

Van Gijzel meent dat de politiek “de luchthaven jarenlang haar gang heeft laten gaan”. Het beleid voor de luchtvaart werd steeds door de groeicijfers achterhaald. “Die fout mag niet nog eens worden gemaakt”, zegt hij. Van Gijzel wil daarom de uitbreiding van Schiphol nu beoordelen vanuit een perspectief dat diep in de volgende eeuw ligt. “De plannen zijn afgebakend tot 2015. Ik wil verder kijken en nu al de ruimte voor de komende jaren opsouperen. Om te voorkomen dat de groei van Schiphol alleen maar doorgaat.”

Het voordeel van een gedraaide baan is volgens de voorstanders daarvan, dat Schiphol dan ruimtelijk geen mogelijkheden meer heeft om een zogeheten tweede areaal (stationsgebouwen, pieren) te bouwen. Van Gijzel wil nu de 'ruimtelijke reservering' voor zo'n tweede areaal na 2015, zoals in PKB 3 is opgenomen, schrappen. “Dat is een duidelijk signaal voor de mensen in de omgeving. Het gebied kan dan ook een andere bestemming krijgen waardoor een tweede terminal in de toekomst niet meer mogelijk wordt”.

Ook hoopt Van Gijzel de komende maand te bereiken wat PvdA-minister De Boer van VROM in het kabinet niet voor elkaar kreeg: van de circa veertig miljoen passagiers een harde, planologische handhavingsnorm maken. Bij overschrijding daarvan zou dan een zware ruimtelijke-ordeningprocedure gevolgd moeten worden. Daarnaast wil het PvdA-Kamerlid het maximaal aantal gehinderde woningen tot in de verre toekomst beperken tot 10.000. De ruimte die het kabinet in de PKB openlaat om dat aantal te laten groeien tot 12.600, wil hij, evenals D66, geschrapt zien. Schiphol denkt een deel van die extra ruimte nodig te hebben om 'mainport' te worden, en acht 10.000 gehinderde woningen onvoldoende om de groei naar veertig miljoen passagiers te realiseren.

Pikant is dat Van Gijzel, die een strikter nachtregime voor vluchten van en naar Schiphol bepleit, het banenstelsel voor een deel wil ontmantelen. De Buitenveldertbaan - “de langste baan van Nederland” - dient te worden ingekort. “Die Buitenveldertbaan is een baan waarvan in de toekomst alleen bij slecht weer gebruik wordt gemaakt. Bij storm heb je zoveel opwaartse druk dat een vliegtuig bij de start veel minder ruimte nodig heeft. Dus waarom zouden we de baan dan niet inkorten, om te voorkomen dat die in de toekomst op een ongewenste manier voor de groei van Schiphol gebruikt wordt?”