Italianen in de war door twaalf stembiljetten

ROME, 10 JUNI. Morgen worden in Italië twaalf referenda tegelijkertijd gehouden. Om ze uit elkaar te houden zijn de twaalf stembiljetten genummerd en heeft elk een verschillende kleur gekregen.

Hoewel het om een aantal belangrijke keuzes gaat, zijn veel kiezers het spoor bijster geraakt. De een zegt dat hij zich laat leiden door de belangrijkste vragen en bij de overige hetzelfde aankruist, de ander kondigt aan dat hij alleen de stembiljetten invult waarvan hij iets begrijpt. De kiezer wordt niet geholpen door de vraagstelling. Het belangrijkste referendum, nummer tien, donkergroen, begint aldus: “Wilt u dat wordt afgeschaft artikel 15 eerste komma onder b ... van de wet 6 augustus 1990, nr 223”? Opnieuw heeft het juridisch formalisme binnen de Italiaanse overheid de overhand op pogingen met de burger te communiceren.

Aanvaarding van de nummers 10, 11 en 12 betekent inperking van de mediamacht van mediamagnaat Silvio Berlusconi. Het gaat hierbij om de vraag of moet worden verboden dat één persoon meer dan één tv-zender bezit, of moet worden verboden dat een reclamebureau voor meer dan twee zenders werkt, en of er een verbod moet komen op het onderbreken van films voor reclame.

Nummer 5 behelst het voorstel om de weg vrij te maken voor privatisering van de publieke omroep Rai.

Nummer 4 beoogt een einde te maken aan de mogelijkheid dat mafialeiders huisarrest krijgen ver van hun woonplaats. In het noorden van het land is veel verzet gerezen tegen de gedwongen komst van dergelijke mafialeiders, die in een aantal gevallen heeft geleid tot een stijging van de misdaad in het gebied.

Nummer 1, 2, 3 en 7 gaan over de vakbonden. Hun doel is meer ruimte te bieden aan kleine bonden ten koste van de grote vakcentrales, vakbonden meer georganiseerde invloed te geven op kleine bedrijven, en de verplichte vakbondsbijdrage in grote bedrijven af te schaffen.

Nummer 6 en 9 zijn bedoeld om winkels meer vrijheid te geven in hun openingstijden. In het achtste referendum op de lijst wordt voorgesteld het kiesstelsel in gemeentes met meer dan 15.000 inwoners te veranderen in een meerderheidsstelsel met één stemronde.