Duitse liberalen houden toch vast aan hun koers

MAINZ, 10 JUNI. Het congres van de FDP, de kleinste Duitse regeringspartij, wil ondanks een lange reeks nederlagen in regionale verkiezingen sinds 1993 geen verandering van de politieke koers van de partij. Ook wil het in grote meerderheid vasthouden aan de regeringscoalitie met de CDU/CSU in Bonn.

De kandidaat van de partijtop voor het voorzitterschap, Wolfgang Gehrhardt, mag vanmorgen in de bestuursverkiezingen onder de 662 gedelegeerden op meer steun rekenen dan oud-minister Jürgen Möllemann, die zichzelf twee weken geleden kandidaat stelde voor de opvolging van de aftredende Klaus Kinkel.

Dit bleek gisteren, op de eerste dag van het driedaagse FDP-congres in de Rheingoldhalle in Mainz, uit bijdragen van ruim honderd sprekers uit de partij-afdelingen. De partijtop kreeg er van langs, vooral omdat zij te soepel zou zijn jegens kanselier Kohls CDU/CSU. De liberale Bondsdagfractie en haar leider, Otto Solms, werd verweten dat zij, zoals een gedelegeerde het onder bijval zei, “al jaren te slaperig en te inschikkelijk” zijn.

Naar “rechts” wil het FDP-congres niet. De kritiek op pleidooien voor een meer burgerlijk-nationale partijkoers van een groep Berlijnse leden rondom de vroegere procureur-generaal Alexander von Stahl was zelfs zó massaal dat Stahl besloot geen voorstellen meer in die richting in te dienen. 's Morgens hadden zijn medestanders nog een vliegtuigje met de leus “FDP, nationaal-liberaal!” boven de congreshal laten cirkelen.

's Middags viel voor hen het doek na een rede van Ignatz Bubis, voorzitter van de Centrale raad der joden in Duitsland. Bubis verweet de groep-Stahl dat zij nu binnen de FDP probeert wat met andere kleine rechtse partijtjes al is mislukt, zoals met de Partij van vrije burgers van de vroegere Europese top-ambtenaar Manfred Brunner en de conservatieve DSU in Oost-Duitsland. “Wij willen geen plaatsvervangende Republikaner worden”, zei Bubis.

Stahl, twee jaar geleden door FDP-minister Sabine Leutheusser (justitie) ontslagen na een maar half gelukte commando-actie van de Bundesgrenzschutz tegen twee RAF-leden in het station van het Oostduitse plaatsje Bad Kleinen, zei dat Bubis en anderen de oproep tot een burgerlijk-nationale koers verkeerd weergeven. “Ik ben niet idioot, ik wil de FDP niet rechts van de CDU/CSU zien maar links van het midden heeft een liberale partij in Duitsland geen kans”, zei hij.

Daarover leek het partijcongres anders te denken, wat bleek uit langdurig applaus voor minister Sabine Leutheusser. Deze minister, die wegens haar uitgesproken links-liberale opvattingen vaak als een rode lap fungeert voor kanselier Kohl en haar christen-democratische collega's, werd met een tien punten tellende resolutie over gevoelige rechtsstaat-thema's (onder meer: abortus, zitblokkades, asielwetgeving, afluisteren van telefoonverkeer van “grote” criminelen) de ster van de dag. Het verwijt van een enkeling dat zij zó prachtig met zulke “orchideeënthema's” omgaat dat het politiek onpraktisch wordt oogstte gefluit uit de zaal.

De afscheidsrede van Kinkel als partijvoorzitter liep uit op een eigenaardige vertoning. Kinkel, die ruim een half jaar geleden al op een congres in het Oostduitse Gera had willen aftreden wegens de zware kritiek die hij daar had gehad, kreeg nu lof van alle kanten en na zijn rede ook al een ovatie. Dat was nadat hij “fouten” had toegegeven en de FDP-top had bezworen haar interne gevechten te staken. Hij waarschuwde voor mensen “die zichzelf belangrijker vinden dan de partij”, waarop vele congresleden even naar zijn aartsvijand Möllemann keken en klapten.