Chang wacht meer Aziatische fanmail na zege op titelhouder

PARIJS, 10 JUNI. Tot de tie-break van de derde set hadden Michael Chang en Sergi Bruguera ieder precies 106 punten gewonnen. Maar Chang stond met 6-4 en 7-6 voor. Met hoge 'maanballen' toonde hij de hele partij dat zijn kalmte en rust door niets en niemand zouden kunnen worden verstoord. Voor het eerst in zijn leven werd Bruguera verslagen op zijn eigen wapen, het wapen van de gravelspecialisten. In de tie-break was het de Spanjaard die zijn geduld verloor. Hij forceerde en miste. Zeven punten op rij.

De 23-jarige Amerikaan Chang staat voor het eerst sinds 1989 weer in de finale van een grand-slamtoernooi. Wederom op Roland Garros in Parijs, dit keer tegen Thomas Muster. De 27-jarige Oostenrijker won in de halve finale met 6-4, 6-0 en 6-4 van de Rus Jevgeni Kafelnikov. Chang was met 6-4, 7-6 en 7-6 te sterk voor Bruguera, die de afgelopen twee jaar de sterkste speler was in Parijs.

Chang en Muster wisten dat ze konden winnen, hoe ze moesten winnen. Hun tegenstanders, Bruguera en Kafelnikov, wisten dat ze niet voldoende conditie hadden voor vijf sets, voor vier uur slopend graveltennis. Al voordat ze de baan opkwamen, twijfelden ze. Bruguera voelde pijn in de knie die hij in februari had verdraaid. Kafelnikov had blaren onder zijn voeten en was al tevreden met zijn overwinning op Andre Agassi in de kwartfinale.

Chang wordt altijd beschouwd als de minste van de vier grote Amerikaanse talenten die in de tweede helft van de jaren tachtig debuteerden. Andre Agassi, de megaster. Pete Sampras, de klassieke kampioen. Jim Courier, de toegewijde professional. En Chang, de underdog en de vechter, de meest introverte van de vier, de diepgelovige christen, de familieman, de Amerikaan die inmiddels heel Azië als vaderland heeft geadopteerd. Terwijl Agassi, Courier en Sampras zich het liefst ontspannen met een partijtje golf, pakt Chang in zijn vrije tijd een hengel om te vissen.

Agassi maakte als eerste naam met een plaats in de halve finale op de US Open in 1988. Maar Chang was de eerste van het viertal die een major binnenhaalde. Hij was zeventien jaar en drie maanden toen hij in 1989 de open Franse titel won. Hij versloeg in dat jaar eerst Sampras met drie keer 6-1 en hij won de finale van Stefan Edberg met 6-2 in de vijfde set. Maar onsterfelijk maakte hij zich met zijn overwinning op Ivan Lendl, destijds de nummer één van de wereld.

Chang verloor de eerste twee sets met 6-4 en kreeg halverwege de derde set kramp in beide benen. De rest van de partij strompelde hij over de baan. Met hoge ballen probeerde hij tijd te winnen, tijdens de rally's masseerde hij zijn kuiten. In de vijfde set won hij een punt met een onderhandse service. Bij zijn eerste matchpoint besloot Chang de tweede service van Lendl te ontvangen door pal voor het service-vak plaats te nemen. Lendl sloeg een dubbele fout.

“Het toernooi viel samen met de gebeurtenissen op het Tiananmen-plein”, zei de Chang later. Hij refereerde aan de bloedig neergeslagen protesten op het plein van de Hemelse Vrede in Peking. “Ik denk dat mijn overwinning voorbestemd was. God wilde dat ergens ter wereld een Chinees wat goeds deed.”

Sindsdien is Chang ingehaald door Agassi, Sampras en Courier. Hij is nooit verder gekomen dan de vierde plek op de ranglijst. De anderen werden nummer één. Chang speelde nooit meer zijn beste tennis in de grand-slamtoernooien, de anderen wonnen inmiddels ieder minstens drie grote titels. Chang werd de afgelopen twee jaar steeds gepasseerd voor het Amerikaanse Davis-Cupteam, zelfs door Todd Martin.

In zijn hart heeft Chang de Verenigde Staten al weer achter zich gelaten. Hij betitelt zichzelf als Chinees of als 'een Amerikaan van Aziatische komaf', Hij krijgt meer fanmail uit Azië dan uit Amerika. Zijn vader Joe is geboren in het zuiden van China, zijn moeder Betty in Indonesië. Het paar leerde elkaar kennen in Taiwan en emigreerde in 1966 naar de Verenigde Staten. De kleine Michael had zoveel talent dat vader, na een familievergadering, besloot de tennisopleiding van zijn jongste zoon te betalen met een extra hypotheek op hun huis. Later nam moeder ontslag om Michael te kunnen begeleiden.

Chang vierde de afgelopen jaren zijn grootste successen in Azië, hij won er zeven toernooien en hij is immens populair in het Verre Oosten. Hij ziet het als zijn missie om de Aziatische jeugd tot voorbeeld te dienen. “God gaf me mijn talent om er iets moois mee te doen.” Met zijn broer Carl, zijn coach sinds 1991, opende hij een tennisschool in Macao. Hij maakt in Azië reclame voor minimaal een dozijn verschillende produkten en staat onder contract bij Star TV, een commerciële televisiezender die in 38 Aziatische landen is te ontvangen. Zijn levensverhaal is uitgezonden in honderd afleveringen van vijf minuten. Hij geeft fitness-lessen en is hoofdpersoon van een serie tekenfilms. Ook vrijwel al zijn tenniswedstrijden, waaronder tientallen demonstratie-partijen, zijn rechtstreeks te volgen op televisie.

Het bereiken van de finale in Parijs moet hem meer vreugde geven dan gisteren op zijn gezicht was af te lezen. Maar Chang was de eerste om een mogelijke zege of nederlaag te relativeren. “Winnen of verliezen berust in Gods handen. En het is niet alleen een overwinning die een lach op mijn gezicht kan brengen. Dat zijn ook de simpele dingen. Onze familie houdt van een ongecompliceerd leven, van bij elkaar zijn. Als we uit gaan, gaan we vissen en genieten we van de natuur.”

Voor de finale heeft hij slechts één wens. Hij wil kunnen schreeuwen zonder zichzelf te kunnen horen. “Dat is het mooiste dat je als tennisser kan overkomen.” Hij wil onder druk staan, een prachtige bal slaan. Hij wil juichen maar tegelijkertijd zijn kreet verloren horen gaan door het lawaai van het publiek.

    • Remmelt Otten