VARA-voorzitter noemt Hilversum 'een kippenhok'; Van Dam voor omroeplobby naar Den Haag

HILVERSUM, 9 JUNI. VARA-voorzitter M. van Dam (57) laat Hilversum “doormodderen” zonder hem. In november treedt hij af. De publieke omroepen hebben vijf jaar de tijd gekregen om ingrijpend te veranderen en het einde van die periode maakt hij toch niet meer mee. Over twee jaar zou hij met de VUT gaan en nu heeft hij tenminste nog invloed op zijn opvolging. “Anders moet ik dat aan anderen overlaten, en daar hou ik niet zo van.”

Van Dam verdwijnt als voorzitter, maar blijft binnen de VARA een rol spelen. In opdracht van het VARA-bestuur gaat Van Dam in Den Haag lobbyen voor de vorming van één omroeporganisatie met één zendtijdvergunning en één budget.

Dit standpunt heeft Van Dam binnen het NOS-bestuur de laatste tijd luid verkondigd. Hij is de eerste omroepvoorzitter die verklaarde bereid te zijn zijn eigen omroep op te heffen als dat ten goede zou komen aan een sterk publiek bestel. Maar inmiddels is de rol van Hilversum volgens Van Dam uitgespeeld. De discussies binnen het NOS-bestuur blinken volgens hem niet uit in “helderheid, daadkracht en vruchtbaarheid”. Gisteren vergeleek hij 'Hilversum' voor de radio met een kippenhok. “Soms doet iemand alsof hij een ei heeft gelegd en begint dan opeens heel hard te kakelen.”

De politiek moet het nu maar zeggen, vindt Van Dam. Daarom gaat hij de beslissingmakers in Den Haag waarschuwen voor de “levensgevaarlijke neiging” van de publieke omroepen om “ingewikkelde compromissen” te sluiten. Daarbij niet langer gehinderd door “huishoudelijke regels en procedure-afspraken”. Van Dam: “Het is niet langer de vraag of er één omroeporganisatie komt, maar of dat op tijd gebeurt.”

In 1986 trad Van Dam aan als voorzitter van de VARA. Op dat moment had de omroep grote financiële en organisatorische problemen. Van Dam bracht onder meer het aantal arbeidsplaatsen terug van 350 naar 200, verving het volledige management en creëerde een gezonde financiële situatie. Ook raakte de omroep onder hem het 'drammerige' imago kwijt. Maar het forse ledenverlies - de afgelopen twee jaar meer dan 50.000 - heeft Van Dam niet kunnen voorkomen. De laatste tijd delegeerde hij steeds meer taken. “Voorzitter van een omroepvereniging is geen full-time functie meer”, zegt hij.

Zijn opvolger Vera Keur (42) blijft, als de verenigingsraad in november akkoord gaat met haar voordracht, naast het voorzitterschap ook de functie van mediadirecteur vervullen. Een strategische zet, want staatssecretaris Nuis (media) wil dat de omroepbesturen meer op afstand van de dagelijkse leiding komen te staan. Verder draagt het VARA-bestuur Keur voor omdat zij de recente ontwikkelingen binnen de VARA en het totale omroepbestel van dichtbij heeft meegemaakt. Keur kwam in 1987 in dienst als bestuurssecretaris en werkte sinds 1990 als hoofd van de radio- en televisiedienst. In die functie is zij verantwoordelijk voor de programmering.

In de week dat de VARA het 70-jarig bestaan viert, keert Van Dam op het scherm terug als programmamaker. Dan begint hij met een nieuwe reeks van 'De achterkant van het gelijk', waarin de dilemma's van een bepaalde beroepsgroep centraal staan. Zijn eerste gast in het programma is minister-president Kok. Van Dam waarschuwt alvast voor te hoog gespannen verwachtingen. “Het programma was toentertijd heel succesvol. Mensen hebben nu eenmaal de neiging het verleden te mythologiseren. Als je dan met zo'n programma terugkomt, kan het alleen maar tegenvallen.”