Suggestieve leemtes

Gijs IJlander: Vis voor iedereen. Uitg. Veen, 151 blz. Prijs ƒ 24,90

Al sinds zijn eerste boeken is Gijs IJlander regelmatig geprezen om het nadrukkelijk suspense-element in zijn werk. Toch is IJlander, in tegenstelling tot collega's als Maarten 't Hart en Tim Krabbé nooit genomineerd voor De Gouden Strop en wie zijn nieuwste verhalenbundel Vis voor iedereen leest begrijpt al vrij snel waarom. Waar IJlander in romans als Zwartwild en De Lichtval door middel van het uitstel-mechanisme zowel een thriller-element kon suggereren als zijn verhaal gaande kon houden, begint het in zijn korte verhalen op te vallen dat hij een essentiële factor voor het goed schrijven van spannende verhalen mist: hij heeft geen plot. Sterker nog, IJlander heeft sowieso nogal wat problemen met het afronden van zijn vertellingen. En dat wreekt zich juist in zijn korte verhalen; IJlander draagt elementen aan die verwachtingen wekken, maar die al spoedig op niet meer dan één idee gebaseerd blijken (kind vindt zak geld op zolder; liefhebber van oude auto's vindt zeldzaam model; man ontmoet vrouw op visconferentie). En dat is des te spijtiger omdat IJlander mooie sfeerbeelden weet op te roepen en hij zijn thematiek van de ongrijpbare werkelijkheid gevarieerd weet te behandelen. Tot het het einde echter daar is, IJlander er duidelijk niet uitkomt en zijn verhalen maar laat eindigen met suggestieve leemtes of mensen laat vertrekken van de plek waar het laatste gedeelte van het verhaal zich heeft afgespeeld. Dat geeft zijn verhalen iets halfwassens en willekeurigs - als een lied dat langzaam wordt weggedraaid terwijl het ook nog uren had kunnen doorzingen.