Swift op zoek naar markt voor 'verantwoord' hardhout

BRUMMEN, 8 JUNI. Consumenten die zich niet kunnen vinden in de grootschalige exploitatie van het regenwoud hebben een nieuw alternatief. SWIFT Hout bv, gisteren officieel in het Overijsselse Brummen opgericht, zoekt in Nederland een markt voor zes, deels onbekende soorten tropisch hardhout. Het bedrijf heeft 36 containers verantwoord geproduceerd hardhout aangevoerd van de Solomon-eilanden in de Stille Oceaan.

Grote houtkapmaatschappijen hebben deze afgelegen plek op de aardbol - de Solomon-eilanden liggen ten zuid-oosten van Indonesië en Papoea Nieuw Guinea - eind jaren tachtig ontdekt. Grote ondernemingen zoals de Maleisische Berjaya-groep kopen op het oostelijk deel van de eilanden voor weinig geld kapconcessies van de lokale landeigenaren. Op het westelijk deel biedt SWIFT de eilandbewoners een alternatief. De 922 eilanden zijn verspreid over een gebied zo groot als Frankrijk en Duitsland samen en zijn sinds 1978 onafhankelijk van Groot-Brittannië. De eilanden zijn voor 95 procent bedekt met tropisch regenwoud.

In kleinschalige projecten probeert SWIFT de lokale bevolking te overtuigen van het belang dat zij hebben bij behoud van de leefomgeving. In samenwerking met lokale kerken leren meer dan tweehonderd groepen eilandbewoners hoe zij hout kunnen kappen zonder het oerwoud te vernietigen. Voor de zorgvuldig geselecteerde bomen biedt SWIFT een goede prijs, waardoor de bewoners meer verdienen met duurzame exploitatie dan met de verkoop van kapconcessies.

SWIFT, financieel ondersteund door de Interkerkelijke Organisatie voor Ontwikkelingssamenwerking, wil tot medio 1996 1.500 kubieke meter hout verkopen. Daarmee zou het nieuwe bedrijf de Ecologische Handelsmaatschappij (EHM) in de schaduw stellen. Directeur Ir. C. van der Groot van de EHM verwacht dit jaar, hoofdzakelijk via de doe-het-zelfzaken van Gamma, ongeveer 400 kubieke meter verantwoord geproduceerd hout te verkopen. Gamma is voor de producenten een logische keuze, omdat de detailhandel direct met de voorkeuren van de milieubewuste klant te maken heeft.

Het is niet uitgesloten dat SWIFT in de toekomst ook via Gamma zal gaan leveren, maar secretaris J. Schep van SWIFT heeft zijn twijfels over deze afnemer. “Gamma wil wel duurzaam geproduceerd hout verkopen, maar ze willen er niet voor betalen”, zegt hij. SWIFT wil voor zijn produkten ongeveer het dubbele van de marktprijs ontvangen.

SWIFT heeft nog nauwelijks afzetkanalen gevonden. Een kerkelijk centrum in Ede is de eerste afnemer. Houthandelaar L. Stronks erkent dat de onbekendheid van de nieuwe houtsoorten op de Nederlandse markt een probleem is. Merbau, een houtsoort die geschikt is voor het maken van onder meer kozijnen, trappen en parketvloeren, is de bekendste soort die SWIFT op de markt gaat brengen. “Voor het overige zullen we veel moeten investeren in ontwikkeling van de markt en onderzoek naar toepassingsmogelijkheden”, aldus Strongs. Andere problemen zijn de standaardafmetingen die nodig zijn voor de Nederlandse markt en de handhaving van een constante houtkwaliteit. De handmatige zaagmethoden van de eilandbewoners zijn te onnauwkeurig voor Nederlandse afnemers. Standaardafmetingen kunnen wel worden geleverd door het hout op een iets grotere maat aan te leveren, zodat het in Nederland kan worden bijgewerkt.

Stronks wil zich niet te veel schikken naar de eisen van afnemers. “Als er een producent op de plantage loopt die aanwijst wat hij wil hebben kun je het hele concept van duurzaam bosbeheer vergeten”. De afzet van duurzaam geproduceerd hardhout valt in het niet bij de verkoop van grote houthandelaren. Jaarlijks wordt er 1,5 miljoen kubieke meter hardhout op de Nederlandse markt verhandeld. Het maximaal haalbare marktaandeel van SWIFT komt daarmee op één promille.

M. Helmer, voorzitter van SWIFT Nederland, is realistisch: “Het is onmogelijk de hele wereldproduktie op een duurzame manier uit te voeren. Het blijft van groot belang het verbruik van hardhout terug te brengen als we de vernietiging van het regenwoud willen stoppen”.

De stichting Max Havelaar steunt het initiatief van SWIFT. Bert Berkman van de stichting sluit niet uit dat de produkten van Swift het Max Havelaar-keurmerk krijgen. “Als het commercieel aantrekkelijk is doen we het, we zullen daarover tegen het einde van het jaar beslissen”.