Subsidiebanen

MINISTER MELKERT (sociale zaken) gaat onverdroten verder met de subsidiëring van banen voor langdurig werklozen. Eerst had hij het veertigduizend-banenplan voor de collectieve sector, nu heeft hij het twintigduizend-banenplan voor vernieuwende experimenten. En dat is niet alles. De initiatieven van Melkert stapelen zich op het bestaande jeugdwerkgarantieplan, de banenpools, de sociale werkvoorziening, de werkervaringsplaatsen en de kaderregeling uitzendarbeid. Daarbij werken in totaal zo'n 150.000 mensen. Als de 'Melkert-plannen' volop benut worden, zijn ruim tweehonderdduizend mensen ingeschakeld in de gesubsidieerde arbeidsmarkt.

De 'Melkert-banen' worden gefinancierd met geld van de begroting en van uitkeringen. Alles bij elkaar gaan ettelijke miljarden naar subsidies om mensen aan het werk te krijgen. Afhankelijk van de regeling lopen de subsidies per arbeidsplaats sterk uiteen, van zo'n 15.000 tot meer dan 40.000 gulden per jaar. Daar staat tegenover dat langdurig werklozen de kans krijgen werkervaring op te doen.

IN DE CRISISJAREN heette dat werkverschaffing. Werklozen werden met de schop er op uitgestuurd om het Amsterdamse bos aan te leggen en het Twentekanaal te graven. Dergelijk handwerk is tegenwoordig onmogelijk, de Betuwelijn en de uitbreiding van Schiphol zijn technologische hoogstandjes van infrastructuur en vragen om goed opgeleid, goed betaald personeel. De gesubsidieerde banen van nu concentreren zich dan ook in de tertiaire en quartaire sector van dienstverlening en (semi-)overheid. De gedachte is dat daar veel klusjes blijven liggen die niet, althans niet legaal, worden gedaan omdat laaggeschoolde arbeid in Nederland te duur is geworden.

Daar zit het knelpunt. Het sociale minimum in Nederland ligt hoger dan de opbrengst van arbeid aan de onderkant. Anders gezegd, de laagstbetaalde arbeid levert onvoldoende op om te voorzien in een maatschappelijk aanvaardbaar geacht levensonderhoud. Het verschil wordt collectief bijgespijkerd door uitkeringen of loonsubsidies. Of aangevuld door inkomsten uit informeel werk.

DE EFFECTEN van de opeenstapeling van subsidieregelingen staan politiek niet ter discussie. Ook al belemmeren ze de werking van de arbeidsmarkt, beperken ze de mobiliteit aan de onderkant, verdringen ze het particulier initiatief en verhullen ze meer problemen dan ze oplossen. Maar het sociale gezicht van Nederland blijft in de plooi en Melkert subsidieert voort. Zo blijft het een mengsel van sociale voortvarendheid en feitelijke hulpeloosheid.