Nieuw voorstel 'zou Rotterdam sieren'

DEN HAAG, 8 JUNI. Staatssecretaris T. van de Vondervoort (binnenlandse zaken) zit met de handen in het haar. Na jaren van voorbereiding werd op een druilerige woensdag in juni het plan voor een nieuwe stadsprovincie afgeschoten door de inwoners van Rotterdam. “Zeer teleurstellend” noemt ze de uitslag van het referendum.

Ook al hebben de gemeente Rotterdam noch de inwoners van die stad formeel stemrecht over haar wetsvoorstel om in de regio Rotterdam een stadsprovincie te vormen, Van de Vondervoort ziet evenals de Tweede Kamer in dat negeren zinloos is. “Je kunt niet zomaar doen alsof er niets gebeurd is”, zei ze vanochtend.

Is daarmee de stadsprovincie Rotterdam van de baan? Over twee weken spreekt de Tweede Kamer over haar wetsvoorstellen. “Het is ondenkbaar dat mijn voorstel ongewijzigd in stemming komt”, aldus de staatssecretaris. “Nee, we zullen proberen het aan te passen, zodat we enigszins tegemoet komen aan de bevolking van Rotterdam. Daarna moet de Kamer uitspreken hoe het verder moet.”

De gemeente Rotterdam vindt dat de Haagse politiek nu aan zet is. Van de Vondervoort heeft het er nog niet met het gemeentebestuur over gehad maar, “het zou de gemeente sieren als ze zelf alternatieven zou aanreiken”, zegt ze. “Zeker een gemeente die een referendum houdt waarin ze iets afwijst waarover een ander beslist.”

Over de alternatieven nu Rotterdam niet in tien gemeenten zal worden opgesplitst, is de staatssecretaris vooralsnog voorzichtig. Eén ervan lijkt een minder rigoureuze opdeling, in een kleiner aantal gemeenten dan tien. “Die optie is veel over tafel gegaan de laatste dagen”, zegt ze. “Daar moeten we de komende weken over nadenken.”

Een andere mogelijkheid is dat Rotterdam als geheel blijft bestaan, binnen een stadsprovincie. Van de Vondervoort: “We hebben niet alleen te maken met Rotterdam. De rest van de regio vindt dat de gemeenten een zekere gelijkwaardigheid moeten hebben.”

Pag.3: 'Mensen houden hun eigen emoties'

Rotterdam in zijn huidige vorm binnen een stadsprovincie voldoet niet aan de wensen die in de regio leven. Ik heb daar niet zo snel een oplossing voor.''

Minister Dijkstal en u hebben steeds gezegd dat de beslissing over een nieuwe stadsprovincie door kabinet en Tweede Kamer worden genomen. Niet door de bevolking van Rotterdam.

“Dat is zo. Bovendien zijn er meer mensen betrokken bij de vorming van de stadsprovincie dan alleen de inwoners van Rotterdam. Je zult rekening moeten houden met wat de andere gemeenten de afgelopen jaren hebben in de stadsprovincie hebben geïnvesteerd. De gemeenteraden, inclusief die van Rotterdam, hebben zonder uitzondering ingestemd met de plannen. Die raden vertegenwoordigen de bevolking. We hebben in dit land nog steeds een parlementaire democratie.”

Waarom zijn de burgers zo fel tegen de stadsprovincie? Is het geen goed plan?

“Ik vind het een goed plan, dat mag duidelijk zijn. De motieven van de bevolking zijn niet helemaal te peilen. In de beleving van veel mensen verdwijnt Rotterdam.”

Bestuurders hebben jaren de tijd gehad om de achtergronden goed uit te leggen. Heeft u de emoties van de burgers onderschat?

“Niet alles laat zich met voorlichting uitleggen, dat is maar goed ook. Mensen houden hun eigen emoties. Ik denk wel dat we de weerstand tegen de opdeling van de stad hebben onderschat. Voor een nieuw regionaal bestuur bestaat een redelijk draagvlak, als ik de reacties zo hoor. Maar bij elke grenswijziging van een gemeente is altijd forse weerstand.”

U was fel tegenstander van de referenda omdat de betrokken gemeenten geen beslissingsbevoegdheid hebben. Wat moet er met die referenda gebeuren?

“Een gemeente mag alleen volgens de wet een raadplegend referendum houden. De referenda die we nu hebben gehad werken feitelijk als correctief referendum. Ik vind nog steeds dat gemeenteraden geen referenda moeten uitschrijven over zaken waarover ze geen zeggenschap hebben.”

Er zijn in provincies als Drenthe en Noord-Brabant tientallen kleine gemeenten die tegen de wil van bevolking en stadsbestuur verdwijnen door herindelingen. Hebben die burgers straks dezelfde macht als Amsterdam en Rotterdam?

“Dat soort vragen toont precies aan waarom dergelijke referenda geen goede zaak zijn. Het is inderdaad een probleem.”

Wat gaat u ertegen doen?

“Het is nog niet gezegd dat we volledig tegemoet zullen komen aan de wensen. Je krijgt een onwerkbare situatie als je de uitslagen van dergelijke referenda beslissend laat zijn voor het beleid.”