Medewerker van laboratorium vindt oplossing voor inktvraat

AMSTERDAM, 8 JUNI. Dr. J.G. Neevel, medewerker van het Centraal Laboratorium voor onderzoek van voorwerpen van kunst en wetenschap in Amsterdam, zegt een oplossing te hebben gevonden voor de inktvraat aan tekeningen van oude meesters. Het probleem van de inktvraat kwam afgelopen weekeinde in het nieuws toen het Rotterdamse museum Boymans-van Beuningen extra geld voor het behoud van haar collectie aanvroeg bij de Europese Commissie en de Mondriaanstichting.

Neevel ontwikkelde in de afgelopen twee jaar een methode die de schade die inkt door oxydatie aan oude tekeningen aanricht moet stoppen. Het gaat om het bewerken van het papier met phytinezuur, een produkt uit plantenzaden dat een remmende werking heeft op het oxydatieproces. Neevel testte zijn methode op kunstmatig verouderd houtvrij papier. Daarop zijn lijnen getrokken van eveneens kunstmatig verouderde inkt, met dezelfde mengverhouding als de inkt die de oude meesters gebruikten. Op het papier werd vervolgens mechanische druk uitgeoefend. Wanneer het papier scheurt op de inktlijnen dan is er sprake van inktvraat. De met het phytinezuur bewerkte bladen scheurden echter op willekeurige plaatsen. Het zuur heeft volgens Neevel zo'n sterke remmende werking dat het het oxydatieproces zelfs geheel kan stoppen.

“Tijdens de testen is de methode succesvol gebleken”, zegt Neevel. “De komende periode zal besteed worden aan het verder onderzoeken van de uitwerkingen van het zuur op de gebruikte inkt. Dat is geen zaak voor chemici, maar voor papierrestauratoren”. Omdat het zuur oplosbaar is in water, zal verder onderzoek zich richten op de mogelijke neveneffecten die het zuur heeft op verkleuringen en uitlopen van de inkt.

L. Damen, hoofdconservator prentenkabinet van museum Boymans-van Beuningen, zegt vertrouwen te hebben in Neevels methode. “ Het zal echter nog ten minste vier jaar onderzoek vergen voordat we het zuur ook kunnen toepassen op de inktvraat die onze tekeningen aantast”, aldus Damen. “ Omdat het zuur irreversibel is, nemen wij nu nog geen risico's”. In de hele wereld zijn ongeveer twee- tot vierduizend tekeningen van oude meester door inktvraat aangetast.