Mandela: geen onderzoek 'Shell House'

KAAPSTAD, 8 JUNI. President Nelson Mandela heeft gisteren in het Zuidafrikaanse parlement geen gehoor gegeven aan de oproep van oppositiepartijen om een onafhankelijke commissie in te stellen om de toedracht te onderzoeken van de schietpartij bij het ANC-hoofdkantoor op 28 maart vorig jaar. Daarbij kwamen acht aanhangers van de Inkatha Vrijheidspartij om het leven.

Tijdens een twee uur durend debat verdedigde Mandela zijn opdracht aan ANC-veiligheidsfunctionarissen om het gebouw, Shell House, te verdedigen, “zelfs als ze daarvoor mensen moesten doden”. Mandela's bekentenis, veertien maanden na de gebeurtenis, heeft in Zuid-Afrika politieke opschudding veroorzaakt. Toen Mandela gisteren zijn woorden in het parlement herhaalde, kreeg hij een staande ovatie van de publieke tribune.

Mandela kreeg felle kritiek van de Nationale Partij en de liberale Democratische Partij, die vinden dat het ANC de toedracht rond de schietpartij probeert te verdoezelen. Zij vroegen om een onafhankelijke onderzoekscomissie met internationale deskundigen, omdat de politie door Mandela's optreden zou zijn geïntimideerd. De Inkatha Vrijheidspartij reageerde opvallend mild en herhaalde het eerdere verzoek van een onderzoekscommissie niet.

NP-woordvoerder Marthinus van Schalkwijk vergeleek Mandela met de voormalige Oostduitse leider Honecker, wegens de parallel met diens Schiessbefehl. DP-fractieleider Tony Leon vergeleek de affaire met Watergate. “Watergate zal nooit onthouden worden vanwege de inbraak, maar vanwege de poging om alles in de doofpot te stoppen”, zei hij.

De president, die andere partijen beschuldigde van “een vendetta tegen het ANC”, reageerde niet inhoudelijk op de kritiek. Hij schetste de context van de gebeurtenis, in de verhitte atmosfeer een maand voor de eerste verkiezingen in Zuid-Afrika, waaraan Inkatha op dat moment nog weigerde deel te nemen. De mars naar het ANC-hoofdkwartier was volgens Mandela onderdeel van een campagne om de verkiezingen te saboteren. De bedoeling was “Shell House aan te vallen, informatie te vernietigen en ANC-leiders te vermoorden”. Daarom verzocht hij de veiligheidsdienst het gebouw tot het uiterste te verdedigen. Volgens ooggetuigen is het gebouw niet aangevallen en werden demonstranten op ruime afstand van het kantoor gedood.

De gematigde toon van Inkatha wekte de indruk dat de partijen de gemoederen van hun aanhangers willen sussen. Het kabinet, waarvan ANC, Inkatha en de Nationale Partij deel uitmaken, besloot gisteren een werkgroep aan te stellen die maatregelen moet nemen om het geweld in de provincie KwaZulu-Natal te bestrijden. De werkgroep bestaat uit president Mandela, Inkatha-leider Buthelezi en de vice-presidenten Mbeki en De Klerk.