EU: Belgisch reclamemonopolie op televisie en radio onaanvaardbaar

BRUSSEL, 8 JUNI. De Europese Commissie heeft de Vlaamse overheid meegedeeld dat het reclamemonopolie van de commerciële televisiezender VTM in strijd is met Europese regelgeving. Volgens Eurocommissaris Karel van Miert (concurrentiebeleid) is ook het radiomonopolie van de BRTN in de toekomst niet vol te houden.

De commerciële Vlaamse Televisie Maatschappij (VTM) kreeg bij haar oprichting in 1989 bij wet een monopolie op televisiereclame voor achttien jaar. De Europese Commissie oordeelde gisteren unaniem dat dit in strijd is met Europese regelgeving, die vrije concurrentie voorschrijft. Het Verdrag van de Europese Unie staat alleen monopolies toe als er een algemeen belang in het geding is.

De Commissie komt met haar uitspraak na een klacht van de commerciële televisiezender VT4, die sinds 1 februari van dit jaar vanuit Londen uitzendt in Vlaanderen. De Vlaamse overheid krijgt twee maanden de tijd om het reclamemonopolie in te trekken of om afdoende uitleg te geven waarom ze het handhaaft. In Wallonië bestaat zo'n reclamemonopolie voor één televisiezender niet.

Als de argumenten die de Vlaamse overheid aandraagt niet overtuigend zijn, dan zal de commissie het reclamemonopolie onwettig verklaren. Volgens de Vlaamse overheid is het monopolie nodig om het pluralisme te handhaven in de schrijvende pers, via aandelen in VTM. Maar de Commissie twijfelt aan deze argumentatie, omdat niet alleen Vlaamse mediagroepen aandeelhouder zijn. “Wat heeft bijvoorbeeld aandeelhouder Ackermans & van Haaren te maken met perspluralisme”, aldus Eurocommissaris Van Miert gisteren.

Volgens VTM zal er niet veel veranderen als de Commissie inderdaad besluit het reclamemonopolie te doorbreken. “Het werkelijk monopolie dat wij zeseneenhalf jaar geleden kregen, bestaat al niet meer”, aldus VTM-woordvoerder Els Van den Abbeele. “Inmiddels mag ook de BRTN programma's laten sponsoren en zijn er commerciële regionale televisiestations gekomen, die reclame uitzenden. Bovendien is er sinds februari VT4, die vanuit Londen uitzendt maar zich uitsluitend richt op Vlaamse kijkers en adverteerders.” VTM heeft momenteel een marktaandeel van ongeveer 45 procent van de Vlaamse kijkers. De BRTN trekt zo'n 26 procent, VT4 bijna 4 procent en de Nederlandse zenders ruim 5 procent.

Volgens Eurocommissaris Van Miert is ook het monopolie dat de BRTN heeft op landelijke radio-uitzendingen in strijd met Europese regels voor vrije concurrentie. Bij de BRTN maakt men zich voorlopig niet ongerust. “Het gaat om een persoonlijke overweging van Van Miert”, aldus een woordvoerder desgevraagd. “De Commissie zal zich pas over het monopolie uitspreken als er een klacht wordt ingediend.” Maar, zo voegt de BRTN-woordvoerder er aan toe, “wij gaan er sowieso van uit dat er vroeg of laat radiostations bijkomen op landelijk niveau. Daar bereiden wij ons nu al op voor.” De BRTN heeft ook een monopolie op radioreclame, maar daartegen zal de Commissie volgens Van Miert minder bezwaar hebben omdat het om een openbare omroep gaat. Hier zou het monopolie wel met een beroep op het algemeen belang te verdedigen zijn.

De commerciële televisiezender VTM, die al jarenlang de wens koestert een nationaal radiostation te beginnen, heeft inmiddels aangekondigd zich op de nationale markt voor radioprogramma's te begeven. In eerste instantie niet met een eigen station, maar met het ontwikkelen van programma's voor de lokale radio. “Dat het BRTN-radiomonopolie wordt doorbroken moet ik nog zien”, aldus VTM-woordvoerder Van den Abbeele. “Dat wordt al zeven jaar gezegd.”