Debat in VS over schadelijk effect van gangsta-rap; 'Nachtmerrie van verdorvenheid'

WASHINGTON, 8 JUNI. Hebben gangsta rap-groepen als Snoop Doggy Dog, Dr Dre en Tupac Shakur met hun teksten moorden en verkrachtingen op hun geweten? In de Verenigde Staten woedt een debat over het schadelijke effect van gewelddadige rap-liederen en films op de jeugdige ziel. De belangrijkste Republikeinse presidentskandidaat, senator Robert Dole, gaf daartoe tijdens een toespraak vorige week in Hollywood de aanzet. Hij wilde op die manier zijn geloofsbrieven bij Amerikaanse conservatieven versterken en zijn toch al aanzienlijke voorsprong op de concurrentie vergroten.

“We hebben het punt bereikt waar onze populaire cultuur ons karakter als natie dreigt te ondermijnen”, zei hij tijdens zijn toespraak, waarin hij met name de communicatiegigant Time Warner aanpakte. Een halve dochtermaatschappij van Time, Interscope Records, geeft cd's van beruchte rapgroepen met vrouw-onvriendelijke, seksueel geladen en gewelddadige teksten, uit. “Een grens is overschreden”, zei Dole. “Niet slechts van smaak maar van menselijke waardigheid en gepastheid. Die wordt elke keer overschreden als seksueel geweld een aantrekkelijke toon krijgt. Als tienerzelfmoord een aantrekkelijk ritme krijgt. Als de droomfabrieken van Hollywood een nachtmerrie van verdorvenheid uitstorten.”

De 69-jarige politieke nestor veroordeelde groepen als Cannibal Corpose, Geto Boys en 2 Live Crew en hun liedjes die het “plezier van verkrachten, folteren en verminken van vrouwen” en het “vermoorden van politiemannen en het verwerpen van de wet” zouden bezingen. Ook sprak hij over de films Natural Born Killers van Oliver Stone en True Romance. Maar hij suggereerde bijna dat True Lies “gezinsvriendelijk” zou zijn, hoewel deze film geweld en zelfs een striptease bevat. True Lies is uitgebracht door de belangrijke Republikeinse steunpilaar Rupert Murdoch en de Republikein Arnold Schwarzenegger speelt de hoofdrol.

Afgelopen zondag zei hij niet te bedoelen dat die film wel zou deugen. Dole greep terug naar zijn eigen jonge jaren toen hij als soldaat in de Tweede Wereldoorlog zwaar gewond raakte en Warner reclame maakte dat het “goed film maken met goed burgerschap combineerde”. Nu biedt de omgeving geen hulp aan de ouders die alleen staan in de opvoeding van hun kinderen, aldus Dole.

Ondanks de politieke doorzichtigheid - Time Warner heeft altijd veel geld gegeven voor Democratische verkiezingskassen - heeft de toespraak van Dole een flink effect gehad. Dole's rede was beter getimed dan de fameuze toespraak van de voormalige vice-president Dan Quayle in 1992 waarin hij de vermeende verheerlijking van ongehuwde moeders door Hollywood hekelde.

Omdat het moment wat horkerig was gekozen - vlak na de rassenrellen in Los Angeles - kreeg Quayle's toespraak pas een jaar later algemene erkenning, eerst van het links-liberale maandblad The Atlantic Monthly en later van president Clinton.

Dole, een rijpere verschijning dan Quayle, kon al meteen na het uitspreken van zijn filippica tegen de directieleden van Time Warner die “hun zielen hebben verkocht” bijval oogsten maar ook kritiek. De aanvallen van directeuren van cd-maatschappijen en van columnisten maakt de politieke positie van Dole alleen maar sterker.

Uiteraard werden Dole's bedoelingen door commentatoren ontmaskerd. Een manager bij Time Warner vroeg zich af waarom Dole voor vrij vuurwapenbezit is en zelfs het verbod op snelvuurwapens wil opheffen. De columnist Frank Rich vond dat Dole ook de ophitsende rechtse talkshow-gastheren moet durven aanpakken. Toch bleek dat Dole ook van Time Warner iets had gekregen, en wel 21.000 voor zijn verkiezingskas. Dole was niet van plan om dat geld terug te geven.

“Ik denk dat het aantoont dat ze met dat geld niets bij Bob Dole hebben gekocht”, verklaarde hij. Ook veroordeelde hij zijn partijgenoot en voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, om wat zwoele scenes uit zijn samen met een ander geschreven roman. “Ik vind het problematisch”, zei hij. “Misschien is het niet problematisch voor Newt Gingrich [de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden].”

De discussie over het effect van rap is al eerder gevoerd in de VS. De groep 2 Live Crew werd vijf jaar geleden in Florida vervolgd wegens schunnige en gewelddadige teksten, overigens zonder succes. In 1993 liet Time Warner na luide kritiek de groep Ice T vallen die meteen een nieuwe maatschappij vond. De prominente Republikein Bob Bennett heeft aandelen Time Warner gekocht om tijdens de aandeelhoudersvergadering tegen muziek en films te protesteren. Hij werd daarin bijgestaan door mede-aandeelhouder C. Delores Tucker van de National Political Congress of Black Women. Deze organisatie protesteert tegen de vrouwenhaat die uit sommige rap-liederen zou spreken. Managers van de cd-maatschappijen beriepen zich op “artistieke vrijheid”. “Deze cd's reflecteren de realiteit waarin de Amerikaanse jeugd nu opgroeit”, zei Larry Robinson van Avatar Records gisteren voor de Amerikaanse televisie. “We moeten wat aan die problemen doen.”

De columnist John Leo van de krant USA Today stelde vast dat hij vroeger op Moon in June danste, terwijl de huidige kinderen 'hoppen' op “verkracht, doodt en snij de ledematen af”. Sommigen vonden dat ouders verantwoordelijk zijn voor wat hun kinderen zien of horen, niet de wetgever. Michael Dyson van de universiteit van North Carolina zei dat rapmuziek het stereotype van zwarte gewelddadigheid versterkte. Ook onder blanke jongeren is rap populair. Sommigen willen graag de laatste cd's van Gorefest of Dismember and Suffocation kopen.

Toch neemt het marktaandeel gangsta rap wat af. Slechts 28 van de 1.222 Time Warner-cd's uit 1994 bevatten rap. Toch zijn de populairste gangstabands zoals Guns 'N Roses, Soundgarden en Nine Inch Nails blank. Voor de achterliggende concurrent van Dole, Senator Phil Gramm, komt de discussie slecht uit. Als hij zich erin mengt, zal men hem eraan herinneren dat hij in 1974 8.000 dollar had geïnvesteerd in een plan voor een pornografische film van een schoonbroer. Ook Dole die weinig aan het toeval over laat, moet zich daar van bewust zijn geweest.

Inmiddels hebben sommige Democraten bijval betuigd aan Dole. Gisteren dienden ze in het Huis van Afgevaardigden een wetsontwerp in tot instelling van een keuringscommissie voor de televisie. Afgekeurde televisieprogramma's zouden niet tussen zes uur 's morgens en negen uur 's avonds mogen worden vertoond. Programma's met geweld of volgens de commissie ongepaste seks zouden moeten worden gecodeerd. Een zogenoemde v-chip in de televisie zou deze programma's naar de wens van de ouders moeten kunnen blokkeren. Dole heeft zich nog niet over dit ontwerp uitgesproken, maar de Republikeinen zullen waarschijnlijk snel met een eigen, misschien nog strengere versie komen.