Uitreiking Bronzen Luis is wezenloze gebeurtenis

De 'meest opmerkelijke journalistieke produktie' van het afgelopen televisieseizoen was de reconstructie die Ton F. van Dijk en Steven de Vogel voor de KRO-rubriek Brandpunt maakten van het laatste jaar van Ruud Lubbers als minister-president. De twee onderzoeksjournalisten, die zich eerder dit jaar nog in het openbaar afvroegen of ze hun werkzaamheden wel konden voortzetten onder het bewind van de huidige KRO-leiding, blijken nu de lievelingen van de katholieke omroep te zijn geworden - bijna bedolven onder de loftuigingen en voorbestemd om het komend seizoen een eigen rubriek te gaan maken.

Vrijdagavond ontvingen Van Dijk en De Vogel in KRO-zendtijd de eerste Bronzen Luis, een nieuwe prijs voor tv-journalistiek onder auspiciën van de Media Academie, de NVJ en de KRO. Een jury onder leiding van ex-Volkskrant-criticus Sietze van der Hoek roemde hun 'betoonde lef' en verkoos hun spraakmakende oeuvre boven drie andere kandidaten: de Ikon-documentaire Dood op verzoek, het studioprogramma De ronde van Witteman en het onder het predikaat infotainment figurerende RVU-rubriekje Uitstappen, waarin Harmke Pijpers praatjes aanknoopte met mede-reizigers in bus en tram.

De Bronzen Luis moet, aldus de initiatiefnemers, een jaarlijkse prijs worden voor informatieve, journalistieke programma's. Daar is niets tegen. Maar het is blijkbaar onvermijdelijk dat de uitreiking van zo'n trofee in een semi-rechtstreekse uitzending (een paar uur eerder opgenomen) uitpakt als een ietwat halfslachtige ceremonie, met enkele deerniswekkende pogingen tot humoristische intermezzi, half-gegeneerde winnaars, onnozele gesprekjes en een presentatrice die al bij voorbaat laat weten dat de aanduiding voor één van de categorieën (infotainment) haar altijd 'wat giechelig' maakt.

Het uitreiken van onderscheidingen gaat de gemiddelde Nederlander - en de gemiddelde Nederlandse omroep - niet gemakkelijk af. De vereiste chic, die voorschrijft dat een prijs met enig eerbetoon wordt overhandigd en niet onderhevig wordt gemaakt aan lacherige relativering of anderszins gemengde gevoelens, ontbreekt hier meestal. En omdat het wereldje nu eenmaal klein en overzichtelijk is, is de kijker getuige van een onderonsje waar iedereen iedereen kent en nauwelijks de moeite is genomen er een serieus ogende competitie van te maken.

De Bronzen Luis is, aldus de folder, ontsproten aan de constatering van een groep journalistieke programmamakers dat er sprake is van 'een gebrek aan discussie over het vak'. Ook van die discussie viel vrijdagavond niets te merken. Geen woord, kortom, over de ethiek, de zeggenschapsverhoudingen bij omroeporganisaties, de strijd om de kijkcijfers en de verhouding tussen commercie en redactie - allemaal gespreksonderwerpen die door het Bronzen Luis-bestuur van belang worden geacht. In plaats daarvan vond er slechts een tamelijk wezenloze gebeurtenis plaats, waaraan een achterdochtig kijker bijna de indruk overhield dat de KRO zichzelf moed wilde inspreken door de huldiging van haar twee controversiële medewerkers.