'Marokkaanse drugshandel in opmars'

AMSTERDAM, 6 JUNI. “Marokko begint steeds meer trekken te vertonen van een narco-staat”, zegt sociaal-geograaf P. de Mas van de Universiteit van Amsterdam.

Er is niet langer sprake van “een losse verzameling individuen die in de kif zitten”, aldus De Mas, maar van een steeds verdergaande verstrengeling van provinciale, regionale en lokale niveaus van binnenlands bestuur, politie, (lucht)havenautoriteiten, douane, leger en marine met hasjhandelaren.

De sociaal-geograaf, volgens een woordvoerder van de Centrale Recherche Informatie (CRI) een gerenommeerd 'Marokko-watcher', doet ruim twintig jaar wetenschappelijk onderzoek, onder meer in het Rifgebergte in Noord-Marokko. Op een themadag van de CRI over Marokko in Rotterdam hield hij onlangs een lezing over de 'florerende bedrijfstak in Marokko', zijnde de verbouw van en handel in 'kif', de verzamelnaam voor cannabisprodukten.

“Kif wordt al sinds mensenheugenis in het Rif-gebied verbouwd. Maar nadat steeds meer Marokkanen uit de Rif naar Europa gingen is de verbouw van hennep in een stroomversnelling geraakt”, aldus De Mas. Onder meer door de sterk toegenomen vraag naar hennepprodukten in Europa. Volgens hem kwam rond 1973 in het belangrijkste produktiegebied 3 à 5 procent van de inkomsten uit de kif. In 1993 was dat opgelopen tot 25 à 30 procent. De arealen waarop de kif wordt verbouwd zijn uitgebreid van 21 hectare in 1935 tot circa 69 in 1995. Voorts zijn produktiemethoden verbeterd en is de handel professioneler geworden.

Deze ontwikkeling in Marokko baart de Europese Unie grote zorgen. Begin dit jaar kwam een intern rapport uit van de Europese Commissie over de strijd tegen de drugs en de ontwikkeling van de noordelijke provincies in Marokko. In het rapport wordt zowel ingegaan op de acties die door de Marokkaanse overheid worden ondernomen tegen de verbouw van en handel in kif, als op de mogelijkheden voor de Europese Unie om Marokko een op drugsbestrijding gerichte ontwikkelingshulp te bieden.

Marokko is volgens De Mas weliswaar geen 'narco-staat' à la Colombia, maar er zijn in Marokko wel 'narco-regio's' ontstaan. Voor Europa, en met name Nederland zal deze ontwikkeling haar uitwerking niet missen. “Aanvankelijk was de neiging van Marokkanen hier niet om actief in de hasjhandel te worden. Daar ontbrak het ook aan capaciteiten voor. Je moet toch een redelijk financieel inzicht hebben en goed in de logistiek zitten. De eerste Marokkanen in Nederland waren vooral kleine krabbelaars.”

De 'mega-zaak' tegen ex-autocoureur Charles Z. illustreert volgens De Mas de oude situatie: “Er werd in Marokko geleverd aan Nederlanders die voor eigen risico het spul naar Nederland brachten.” Onlangs diende voor de Rotterdamse rechtbank de zogeheten Ramola-zaak. Daar bleek de drugshandel, van produktie tot distributie en het terugsluizen van geld - driehonderdvijftig miljoen gulden - geheel in handen te zijn van Marokkanen.

Voor de komende jaren verwacht De Mas niet veel verandering in de houding van de Marokkaanse autoriteiten. Enerzijds krijgt Marokko door zijn ligging, als dam tegen het moslim-fundamentalisme vanuit Algerije en haar matigende invloed in het Midden-Oostenconflict, ook internationaal politieke bewegingsvrijheid, zegt De Mas. Zo zouden volgens hem de Verenigde Staten bereid zijn beperkte produktie van en handel in kif oogluikend toe te staan, mits Marokko daadwerkelijk de internationale wapenhandel in de regio aanpakt en zich niet bezighoudt met handel in harddrugs. Aan de andere kant heeft Marokko doodeenvoudig de revenuen uit kif nodig om economisch te kunnen overleven, zeker nadat ook de tweede graanoogst dit jaar mislukte. Met alle voorzichtigheid schat De Mas de inkomsten uit kif op 2,5 miljard dollar per jaar, tegen een bruto nationaal produkt van 26,5 miljard. Gezien de winstgevendheid van de hasjhandel sluit De Mas niet uit dat criminele netwerken in Marokko in de toekomst aansluiting zullen zoeken bij die in Europa. De inkoopprijs van hasj in Marokko schommelt tussen de 600 en 1.000 gulden per kilo, de nettowinst in Nederland is volgens recente berekeningen van de CRI circa 980 gulden per kilo.

De recente juridische verwikkelingen in de Ramola-zaak zullen die ontwikkeling zeker niet vertragen. Op 9 mei kwamen in Rotterdam veertien leden van een Marokkaanse drugsorganisatie op vrije voeten. De redenen van de rechter om ze vrij te laten, zijn volgens De Mas in Marokko “niet uit te leggen”. Het openbaar ministerie wilde over het inzetten van een criminele informant geen details bekendmaken, waarop de rechter stelde dat niet kon worden geoordeeld over de rechtmatigheid van deze opsporingsmethode. “De signalen die ik krijg is dat in Marokko het beeld ontstaat dat justitie en politie ook in Nederland net zo corrupt zijn als in eigen land. Anders kan men het zich niet voorstellen.”

    • Hans Moll