IBM biedt miljarden voor maker software

NEW YORK, 6 JUNI. Het Amerikaanse computerbedrijf IBM heeft een vijandig bod aangekondigd op software-maker Lotus Development. IBM biedt 3,3 miljard dollar in contanten ofwel 60 dollar per aandeel.

IBM, dat zich nooit eerder waagde aan een poging tot een vijandige overname, zegt vooral in Lotus geïnteresseerd te zijn wegens zijn groupware-produkten ('Notes'). Lotus, vooral bekend van zijn spreadsheets ('Lotus 1-2-3'), heeft software ontwikkeld die samenwerking per computer vergemakkelijkt doordat werknemers toegang hebben tot hetzelfde document, e-mail kunnen sturen en tegelijkertijd een bestand met gegevens kunnen raadplegen.

Lotus stond volgens de geruchten al eerder in de belangstelling van onder meer telefoonmaatschappij AT&T en van Oracle Corp, maker van software voor databases. De onderhandelingen met Oracle ketsten af doordat Lotus 85 dollar per aandeel eiste. Lotus overwoog twee jaar geleden een fusie met Borland om een vuist te maken tegen Microsoft.

Het bod van IBM, dat officieel vandaag van kracht wordt, biedt een premie over het aandeel Lotus van bijna 100 procent. Lotus sloot vrijdag op 32. IBM financiert het bod uit de kasreserve van 10 miljard dollar en het wordt in mindering gebracht op de kwartaalresultaten waarin de overname zijn beslag krijgt. IBM wil Lotus geheel zelfstandig laten opereren vanuit zijn vestigingsplaats Cambridge, Massachusetts.

De aankondiging van het verrassende bod ging gepaard met de bekendmaking van een brief die IBM-topman Louis Gerstner aan Jim Manzi, eerste man van Lotus, heeft gestuurd. Gerstner legt daarin koel en zakelijk uit waarom IBM deze stap zet. “IBM is al enige tijd geïnteresseerd in een zakelijke combinatie met Lotus”, schrijft Gerstner.

Pag.19: Aandeelhouders maken forse verliezen

“Omdat jij onwillig was aan zo'n transactie mee te werken, kondigen wij vandaag ons plan aan om alle uitstaande, gewone aandelen van Lotus Development Corporation over te nemen voor 60 dollar per aandeel, ofwel 3,3 miljard dollar. Dit is een bod in contanten. Wij denken dat dit nu de snelste en meest efficiënte manier is om onze twee bedrijven samen te brengen”, aldus Gerstner in zijn brief aan Lotus.

Lotus zei in een eerste reactie “verrast” te zijn door het bod. Het bedrijf kondigde aan het bod te bestuderen en “houdt alle opties open”. Analisten sluiten niet uit dat een ander bedrijf een hoger bod zal uitbrengen. Hoewel de premie van IBM over Lotus' huidige koers aanzienlijk is, stond het aandeel Lotus begin vorig jaar nog op 86. Aandeelhouders die hun belang in waarde zagen verminderen maken, ook als ze op het bod van IBM ingaan, behoorlijke verliezen. Volgens een gerucht zou Gerstner bereid zijn tot meer dan 65 dollar per aandeel te gaan. Hij wilde daar tijdens een persconferentie echter niet verder op ingaan.

Gerstner beklemtoonde ook hoe graag hij tot een overeenkomst met Lotus wil komen. Op de vraag hoe hij dacht over vijandige overnames zei Gerstner dat hij daarover geen algemene uitspraken wilde doen; hij wees er alleen op hoe goed de twee bedrijven bij elkaar passen. De IBM-topman denkt dat een fusie “in het belang van de aandeelhouders, de bedrijfsrelaties en de klanten van beide bedrijven is”. Het aandeel Lotus sprong omhoog met 28 tot 61. IBM daalde met 2 tot 91.

Lotus heeft een verdedigingswapen tegen ongewilde overnames in de vorm van een zogeheten poison-pill. Die houdt in dat een bedrijf naar believen aandelen bijdrukt in geval van een vijandig bod om het de bieder moeilijk te maken een meerderheidsbelang te verkrijgen. IBM heeft gezegd dat het al is begonnen zich wettelijk voor te bereiden om de 'poison-pill' en andere anti-overnamemaatregelen uit de weg te ruimen.

IBM, dat zelf een grote softwaredivisie heeft, wil met Lotus de strijd aanbinden tegen Microsoft. IBM's besturingssysteem OS/2 heeft een zeer geringe marktpenetratie en blijft ver achter bij het machtige Windows. Lotus is echter een van de ondersteunende softwareschrijvers voor OS/2. Lotus is na Microsoft en Novell, het derde grootste onafhankelijke softwarebedrijf in de wereld.

Lotus Development werd opgericht in 1982 door Mitchell Kapor, een docent transcendente meditatie. Kapor was een van de softwareschrijvers die verantwoordelijk is voor de spreadsheet Lotus 1-2-3. Een spreadsheet is in principe een rekenformulier op de computer, dat echter de meest uiteenlopende toepassingen kan krijgen. Voor het succes van de IBM PC in het bedrijfsleven bleek Lotus 1-2-3 goud waard, en andersom. Een werknemer van McKinsey & Co., Jim Manzi, adviseerde Lotus in 1983 bij het lanceren van 1-2-3 en kwam daarna als president bij het bedrijf.

In 1984 bracht Bill Gates van Microsoft een bod uit op Lotus. Kapor voelde er wel voor, maar Manzi stak er een stokje voor. Hij hield er een levenslange argwaan jegens Gates aan over. Kapor trok zich vanaf 1985 langzaam terug uit Lotus en verdween formeel in 1987 uit het bedrijf. Hij is vele malen miljonair en mede-oprichter van de Electronic Frontier Foundation (EFF), een organisatie die vrije toegang op de informatiesupersnelweg voor iedereen nastreeft. Kapor zei gisteren dat hij teleurgesteld zou zijn als Lotus zijn onafhankelijkheid zou verliezen. Hij denkt bovendien dat “bijvoorbeeld AT&T” beter aansluit bij de bedrijfscultuur van Lotus.

Lotus heeft een periode van neergang achter de rug omdat zijn spreadsheet 1-2-3 langzaam werd ingehaald door Microsoft en 'Notes' nog niet doorbrak. De genadeklap was een zeer slecht resultaat over het eerste kwartaal van dit jaar, toen bleek dat Lotus 18 miljoen dollar verlies maakte en 18 procent aan omzet had moeten inleveren in vergelijking met het eerste kwartaal van 1994. Het aandeel schommelt op een historisch dieptepunt. Lotus had vorig jaar nog een omzet van bijna 1 miljard dollar. IBM, dat een jaaromzet van 64 miljard dollar en een winst van 3 miljard had, heeft zijn bod dus goed getimed.

Louis Gerstner zei gisteren dat hij 's ochtends nog telefonisch met Manzi had gesproken. Hij wilde niet ingaan op de inhoud van het gesprek. Gerstner, die nu twee jaar aan het roer staat bij IBM, begon evenals Manzi, zijn loopbaan bij McKinsey & Co. Wellicht dat de twee met hun gemeenschappelijke achtergronden de verschillende bedrijfsculturen toch op elkaar kunnen afstemmen.