De Bijlmer als levendige smeltkroes van culturen

De VPRO heeft een lange traditie van programma's die proberen een werkelijkheid te betrappen, die niet wordt gemaakt op een ministerie, die niet wordt gefinancierd door een multinational en die niet wordt bestudeerd door de universiteit - de werkelijkheid van alledag. Door een pijltje op de kaart van Nederland te gooien, door een willekeurige vierde klas HAVO binnen te stappen, of door te gaan wonen in Irkoetsk, hebben filmmakers dat ideaal gezocht.

De ene keer is het beter gelukt dan de andere. Het is moeilijk de sleutel tot het succes aan te wijzen, maar het zou wel eens kunnen zijn dat de beste pogingen zijn gedaan door filmers die zich bewust waren van het feit dat zij méér deden dan het betrappen van de werkelijkheid. Die zonder al te veel nadruk deel werden van de werkelijkheid en daar niet heel krampachtig buiten wilden blijven. Degenen die dat wel probeerden - bang om de gebeurtenissen met hun aanwezigheid te beïnvloeden - kwamen meestal niet verder dan een blik door het sleutelgat. En dat levert een benauwd perspectief op, van kopjes koffie op de bank, praatjes op de tractor, wandelingen door het plantsoen.

Larry Jackson doet de komende maanden een nieuwe poging vanaf Standplaats Bijlmermeer. Met als thuisbasis de flat Hofgeest en mensen die hij onderweg leert kennen als gids, verkent hij de buurt. In de eerste aflevering, gisteravond, waren dat een huismeester, een kunstenaar en een schoonmaker. De een uit Suriname, de ander uit Nigeria, de laatste uit Ghana, zoals driekwart van de bevolking van de Bijlmermeer oorspronkelijk niet uit Nederland komt. Daarom, zegt kunstenaar Valentine, is de Bijlmer voor een zwarte de leukste plek om te wonen in Europa. “Ik steek niet uit.”

Als de eerste aflevering de toon heeft gezet, wordt Standplaats Bijlmermeer de absolute tegenhanger van de TROS-serie Bureau Bijlmer. Daarin werd de buurt geportretteerd als een spelonk waar nette burgers zich beter niet konden vertonen. Standplaats Bijlmer portretteert een levendige smeltkroes van culturen, vol exotische vruchten, bonte schilderingen en spannende cafés. Het is vooral de overvriendelijke Valentine die deze idylle uitdraagt.

Vorig jaar liep een andere Amsterdamse buurt, De Baarsjes, nog te hoop tegen een VPRO-ploeg die de Marco Polostraat als standplaats had gekozen. De wijk werd veel te negatief in beeld gebracht, schreeuwden de 'gewone buurtbewoners'. Het lijkt alsof de makers van Standplaats Bijlmermeer dat als afschrikwekkend voorbeeld voor ogen hebben gehouden.