Bezoek paus toont afstand tussen Belgen en kerk

BRUSSEL, 6 JUNI. “Laten we hier gaan staan. Vanaf deze kant kunnen we hem vast goed zien”, fluistert een bejaarde vrouw tegen haar vriendin, vlak voor de toegang tot het plein voor de Basiliek van Koekelberg in Brussel. Voorafgegaan door een zestal motorrijders komt een donkere limousine aangereden die pal voor de beide dames halt houdt. Als het portier openslaat, is het echter niet paus Johannes Paulus II, maar premier Jean-Luc Dehaene die uitstapt.

Een half uurtje later dan gepland arriveert de paus. Meer dan een glimp van een witte gestalte, vriendelijk knikkend vanaf de achterbank van een BMW, vangen de belangstellenden niet op. Achter de afrastering, onder het beschutte bladerdek van hoge loofbomen, stapt de kerkvader over in zijn pausmobiel. Daarmee maakt hij zijn opwachting bij de naar schatting 30.000 gelovigen die op de ochtend van de eerste pinkster dag naar het voorplein van de Basiliek van Koekelberg zijn gekomen om, grotendeels in de stromende regen, de zaligverklaring van pater Damiaan, een inwoner van het dorpje Tremelo die vanaf 1863 als priester op de Hawaii eilanden werkte, bij te wonen.

Nadat de paus vorig jaar een gepland bezoek aan het dorpje Tremelo moest afzeggen vanwege een gebroken heup, stond een bezoek aan Tremelo tot groot verdriet van de bewoners dit jaar helemaal niet op het programma.

Zaterdagavond bracht de paus wel een onaangekondigd bezoek aan het graf van de twee jaar geleden overleden koning Boudewijn, om er samen met koningin Fabiola te bidden. In zijn toespraak voor de Basiliek van Koekelberg prees de paus wijlen Boudewijn als “een verdediger van het recht op leven van het ongeboren kind”, daarmee verwijzend naar de afwijzende houding die Boudewijn een aantal jaren terug heeft ingenomen bij de aanvaarding van de abortuswet door het Belgische parlement.

Zo zorgde dit bezoek van paus Johannes Paulus II ook voor een nieuwe opleving in de discussie over kerk en geloof in België. Het pausbezoek maakt duidelijk dat er in België nog wel een scheiding bestaat tussen kerk en staat, maar niet langer tussen kerk en koningshuis, schrijft bijvoorbeeld het dagblad De Morgen vandaag. “Zondag plaatste het koningshuis opnieuw, en met volle overtuiging zijn geloof boven zijn functie. Wel, als dit vorstenhuis bestendig zijn katholicisme boven zijn koningsschap stelt, verdient dit passende conclusies”, zo schreef de krant.

Het afgelopen weekeinde waren veel minder mensen op de been dan bij het eerste pausbezoek aan België, tien jaar geleden. Uit een vorige week gepubliceerde enquête van La Libre Belgique bleek dat het pausbezoek 70 procent van de katholieken in België onverschillig liet. En uit een steekproef van het weekblad Humo blijkt dat nog maar 36 procent van de Belgen zich katholiek voelt en dat slechts 12 procent elke week naar de kerk gaat.

De volgende ochtend, aan een hekwerk in de buurt van de Basiliek van Koekelberg, was een kartonnen plakkaat bevestigd met de handgeschreven aanmoediging: “Heilige Vader. We blijven U en de Kerk trouw.” Na zo'n drie uur van vrijwel aanhoudende regen liet het plakband los en scheurde het bord doormidden.