Santer: EU moet nu voortvarend worden hervormd

MESSINA, 3 JUNI. “Dit is de enige kans om ons voor te bereiden op de eenentwintigste eeuw”, waarschuwde Jacques Santer, voorzitter van Europese Commissie gisteren. Als de Europese Unie nu niet voorvarend wordt hervormd, aldus Santer, vervalt ze tot een vrijhandelszone. “Sommigen willen de negentiende eeuw opnieuw uitvinden, maar daarvoor moeten we oppassen.”

Santer deed zijn oproep tijdens een bijeenkomst in de Siciliaanse havenstad Messina, waar gisteren werd herdacht dat hier, precies veertig jaar geleden, het startschot werd gegeven voor de Europese Economische Gemeenschap. De ministers van buitenlandse zaken van zes Europese landen namen toen, op voorstel van de Benelux, de beslissing om te kijken of economische integratie haalbaar was. Dat besluit leidde tot de oprichting van de EEG en Euratom in 1957. Tijdens de herdenkingsplechtigheid gisteren werd het plein voor het gemeentehuis waar de ministers veertig jaar geleden vergaderden, omgedoopt tot Piazza Unione Europea.

De 'vaders van Europa' werden in talrijke toespraken geprezen en de veertig jaren van Europese integratie geloofd. De Britse minister van buitenlandse zaken, Douglas Hurd, zei dat hij er spijt van had dat zijn land niet heeft meegedaan na Messina. “We waren in 1955 paternalistisch en te pessimistisch.” Het Europees Parlement, Europese Raad en de Commissie ondertekenden ter gelegenheid van de herdenking een gezamenlijke verklaring waarin ze pleitten voor een “sterker, meer democratisch en meer effectieve Europese Unie”, die ook openstaat voor die Europese landen die nog niet lid zijn.

De nieuwe Franse minister van buitenlandse zaken, Hervé de Charette, hield een toespraak waarin hij zich opmerkelijk positief toonde ten aanzien van de Europese integratie. “Het ideaal van 1955, integratie, geldt nog altijd”, betoogde hij. “Ons doel is een federale integratie van de volken van Europa.” Op de vraag of hij daarmee wel op dezelfde golflengte zit als de gaullistische president, Jacques Chirac, die zich in het verleden negatiever over Europa heeft uitgedrukt, antwoordde De Charette: “De Franse regering is eensgezind, wij hebben een opbouwende houding ten aanzien van de opbouw van Europa.”

Behalve als herdenking is de tweedaagse bijeenkomst ook bedoeld als aftrap van een nieuwe conferentie. Vandaag komt in het iets zuiderlijker gelegen Taromina een 'groep van wijzen' bijeen, die de voorbereidingen moet treffen voor een conferentie waarin de landen van de Europese Unie nieuwe afspraken maken over de onderlinge samenwerking, de zogeheten intergouvernementele conferentie van 1996. De achttien wijzen - vijftien regeringsafgevaardigden, een Europees Commissaris en twee leden van het Europees Parlement - maken vandaag afspraken over het soort advies dat het comité moet uitbrengen: een puur technisch rapport of een rapport met politieke lading.

Staatssecretaris van buitenlandse zaken Michiel Patijn die namens de Nederlandse regering deelneemt, opteert voor het laatste. De 'wijzen' zullen vandaag ook aftasten hoe groot het mandaat is dat ieder van hen heeft. “Uit bilaterale gesprekken heb ik de indruk dat er verschillen zijn”, zei Patijn. Vooral de Britse en de Deense onderhandelaars zouden minder bewegingsruimte hebben. “Maar ook in die landen gaat de politieke discussie nog door”, aldus Patijn die niet zo ver gaat als het Luxemburgse comitélid Joseph Weyland, die stelde dat er ruimte moest blijven om te dromen. “Daar zijn de meesten toch te zakelijk voor.”