Sanering marine Rusland geeft uitvinders de ruimte

De defensie-industrie van de voormalige Sovjet-Unie blijft het Westen verbazen. Hoewel geplaagd door kolossale economische problemen blijven Russische wapenfabrikanten exotisch wapentuig produceren. Na de reuzenvliegboot, de achterwaarts van vliegtuigen af te vuren luchtdoelraket en het supersone, verticaal opstijgende gevechtsvliegtuig hebben Westerse inlichtingendiensten nu de 'rakettorpedo' opgemerkt.

Dit projectiel - door de Russen Shkval ('windvlaag') gedoopt - kan de ongelofelijke onderwatersnelheid van 370 kilometer per uur halen. De snelste Westerse torpedo's, zoals de Britse Spearfish en de Amerikaanse Mk 48-torpedo, waarmee ook Nederlandse onderzeeboten zijn uitgerust, halen onder normale omstandigheden snelheden die niet boven de honderd kilometer per uur uitkomen.

De Shkval kan worden afgeschoten door moderne onderzeeboottypes, zoals de Akula, de Sierra en de Oscar-II. Volgens het Britse maandblad Jane's Intelligence Review bestaat er geen Westerse tegenhanger van de Shkval. “Wanneer dit systeem operationeel wordt, zal dit de maritieme oorlogvoering ingrijpend beïnvloeden”, aldus het blad, omdat door de snelheid nauwelijks nog tijd rest om ontwijkende manoeuvres uit te voeren. Het Westen zou ook niet over verdedigingssystemen tegen de Shkval beschikken. Volgens Jane's geldt na de ontdekking van de Shkval des te sterker het gezegde van de Britse marine dat je “het beste de boogschutter kunt uitschakelen voordat je met de pijlen van doen krijgt”.

De Shkvall zou wel in de richting van een doel kunnen worden afgevuurd maar niet zelfstandig zijn doel kunnen vinden. Russische ontwerpers werken intussen aan een prototype dat wèl geleid is, aldus het blad. Dit laatste ontwerp zou zelfs een snelheid van bijna 600 kilometer per uur kunnen ontwikkelen.

Westerse inlichtingendiensten zeggen te geloven dat de Shkval een 'vergeldingswapen' is. Het zou voorzien zijn van een kernkop en kunnen worden afgeschoten in de richting van een vijandelijke torpedo om deze en het schip dat deze heeft afgevuurd te vernietigen.

Westerse technici spraken eerder hun verbazing uit over de prestaties van de Shkval; door de wrijving tussen het zeewater en de metalen huid van de torpedo zou de theoretische onderwatersnelheid aan een maximum zijn gebonden. De Russische ontwerpers zouden dit probleem echter omzeild hebben door onder hoge druk lucht te blazen door de poreuze buitenwand van de torpedo. Hierdoor bevindt het projectiel zich in een soort luchtbel en treedt nauwelijks wrijving op.

In militaire kringen in het Westen is ongerustheid ontstaan over de kwalitatieve opbouw van de Russische marine, waarvan de Shkval maar één voorbeeld is. Door de economische malaise in de voormalige Sovjet-Unie verdwijnen veel oudere types oorlogsschepen naar de schroothoop. Onlangs nog maakten Russische marine-officieren bekend dat alleen al van de Stille Oceaan-vloot 259 oorlogsbodems van de sterkte zouden worden afgevoerd.

Daaronder waren niet alleen kleinere schepen zoals fregatten en patrouille-boten, maar ook 39 onderzeeboten. Daarnaast zullen ook twee 'helikopterkruisers', de Novorossyisk en de Minsk, onder de Zuidkoreaanse slopershamer gaan. De plaats van deze verouderde schepen wordt ingenomen door weliswaar veel minder, maar aanzienlijk modernere oorlogsbodems.

Vooral in de modernisering van de onderzeebootvloot wordt veel geïnvesteerd. Vorig jaar hervatte de Russische Noordelijke Vloot na een stille periode voor korte tijd ook haar onderzeese operaties op het niveau van de Koude Oorlog. Een van de nieuwe onderzeebootklassen, de Severodvinsk, zou volgens Amerikaanse marinekringen dezelfde capaciteiten hebben als de modernste Seawolf-klasse die de marine van de Verenigde Staten op stapel heeft staan. “En dit terwijl hun Akula-onderzeeërs nu al net zo stil zijn als de boten van onze verbeterde Los-Angelesklasse. Dat is frightening”, aldus de Amerikaanse admiraal Bernard Kauderer in een recent interview.

De Russische marine vormt daarbij niet zelf een directe bedreiging, het is vooral de export van dit soort geavanceerde technologieën die het Westen zorgen baart. Iran beschikt bijvoorbeeld over enkele Kilo-onderzeeboten, terwijl China volgens sommige bronnen niet minder dan 22 van deze onderzeeërs in Rusland zou hebben besteld.

Het Russische ministerie van defensie blijft volgens de Amerikanen ook veel middelen steken in de bouw van onderzeeboten die zijn ontworpen voor speciale operaties. Eén type, Paltus genoemd, zou geschikt zijn om op kilometers diepte intercontinentale telefoonkabels af te luisteren. De romp van de bootjes is gemaakt van 'gerold titanium' van 20 centimeter dik, een techniek die alleen een enkele Russische werf zou beheersen. De Paltus zou volgens Amerikaanse schattingen twee miljard dollar per stuk kosten.

Overigens is het afluisteren van onderzeese telefoonkabels ook in het Westen niet onbekend. Enkele jaren geleden nog protesteerde de Russische regering bij Washington, toen onderzeeboten van de Noordelijke Vloot een compleet afluisterstation hadden aangetroffen op een kabelknooppunt net buiten de Russische territoriale wateren, ter hoogte van Moermansk. Een miniatuur kernreactor van Amerikaanse makelij verzorgde volgens de Russen de voeding van de apparatuur.

Natuurlijk is het de vraag hoe de zieltogende Russische economie dergelijke peperdure wapensystemen financiert. Een rapport van de Amerikaanse marine-inlichtingendienst van begin dit jaar stelt dat dit mogelijk is doordat verregaand wordt bezuinigd op oppervlakteschepen, tanks en artillerie.