Zappen van Barbarella naar Ted Troost

Forum. Driemaandelijks tijdschrift voor architectuur. Jaargang 38/1&2. Comfort. Prijs ƒ 39,90.

Het architectuurtijdschrift Forum heeft een mooie geschiedenis. Ooit, in de late jaren vijftig, werd er zelfs een generatie architecten naar genoemd. De Forumgeneratie, waaronder redactieleden als Van Eyck en Hertzberger, verzetten zich in Forum tegen de al te grote monotonie van de naoorlogse modernistische stedebouw. Zo spraakmakend als toen is Forum nooit meer geworden, maar de laatste jaren zijn er verschillende mooie themanummers uitgebracht. Over J.F. Staal bijvoorbeeld en over D. Roosenburg, architecten die misschien niet direct tot de avant-garde kunnen worden gerekend en daarom niet de aandacht hebben gekregen die ze verdienen.

Sinds kort heeft Forum een geheel nieuwe redactie en te oordelen naar het eerste nummer wil die radicaal breken met het verleden. Weliswaar is de nieuwe Forum ook een themanummer, maar verder is alles veranderd. Het is een groot glimmend tijdschrift geworden en de rustige vormgeving van het oude Forum heeft plaats gemaakt voor nerveuze modieusheid. Het architectuurtijdschrift lijkt nu sprekend op bladen als BLVD, periodieken die zich bezighouden met het 'moderne leven', de 'virtuele werkelijkheid' en de 'digitale revolutie'. De hedendaagse mens zapt alleen nog maar, denken de vormgevers van dergelijke tijdschriften, en dus zorgen wij ervoor dat ook tijdschriften bestaan uit warrige bombardementen van teksten en vooral beelden. Helaas zien ze over het hoofd dat tijdschriften en kranten altijd al 'zap'-media zijn geweest - wat is bladeren anders dan zappen? - en dat hun 'zap'-bevorderende vormgeving bladeren en lezen tot iets weerzinwekkends maakt.

De nieuwe Forum kan men van achteren naar voren en omgekeerd lezen. Men leest dan dezelfde artikelen, met dien verstande dat wat in de eerste helft in het Engels is geschreven in de tweede helft in het Nederlands voorkomt en omgekeerd. Ook komt men dezelfde afbeeldingen tegen van bedden, Barbarella, machines en mannen die zichzelf aan haken door hun vel aan het plafond hebben gehangen.

Al net zo modieus als de vormgeving is de inhoud, gewijd aan het thema 'comfort'. Tientallen tekstflarden en stukjes van levende schrijvers als Dirk van Weelden, Rob van Erkelens, Umberto Eco, Paul Auster, de redactieleden Wim Nijenhuis en Jurjen Zeinstra en vooral de haptonoom Ted Troost worden afgewisseld met fragmenten uit boeken van dode schrijvers als Siegfried Giedion en Edgar Allan Poe. Allemaal hebben die teksten wel iets te maken met comfort of met de te verwachten (on)gemakken van de computerwereld, al blijven de woorden van de filosoof Paul Virilio ook na drie keer lezen ondoorgrondelijk. Maar het verband met architectuur is in de meeste teksten ver te zoeken: het enige dat er op duidt dat Forum nog steeds een architectuurtijdschrift is dat op het omslag nog steeds echt staat: driemaandelijks tijdschrift voor architectuur.

    • Bernard Hulsman