Verklarend woordenboek van de Nederlandse politiek

De minister-president stuurde een telegram om het winnende voetbalteam te feliciteren. Op het eerste gezicht niets aan de hand. Het is nu eenmaal een oud gebruik van politici om waar mogelijk mee te liften met de populariteit van winners. Dus als Ajax de 'Champions League' wint, is het van belang daar bij aanwezig te zijn. In het onderhavige geval van de sociaal-democratische premier Kok is het te meer begrijpelijk, omdat hij zelf na verkiezingen de pure smaak van de overwinning - in de zin van aan hem toe te schrijven stemmenwinst - nimmer heeft mogen proeven.

Maar of Koks telegram politiek correct was, dat wil zeggen in overeenstemming met de eigen boodschap, blijft de vraag. Een consequente keuze voor de onderliggende partij had het telegram van de minister-president bij FC Volendam doen belanden.

De geest van de restauratie van Lubbers III waart door het land en het Ajax-telegram is daarvan slechts één symptoom. Kok antwoordde bij zijn aantreden op de vraag naar de politieke richting van zijn links-rechtskabinet, dat het een normaal kabinet zou worden. Dat streven lijkt in ieder geval binnen handbereik. Niets wat deze kabinetsperiode afwijkend beloofde te zijn, houdt stand. Terwijl geijkte processen de overhand nemen. Zocht het CDA als regeringspartij naar de C van christendom? De PvdA is op zoek naar de P van partij: partijvoorzitter Rottenberg discussieert in zaaltjes over zijn organisatie. Het riskante dualisme tussen Kamer en kabinet is geneutraliseerd door het nieuwe beleidsinstrument van het woensdagbroodje: dat is een soort Torentjesoverleg-met-eten. Tijdens de lunch midden in de week in het werkvertrek van de premier aan de Hofvijver stemmen de leiders van de regeringpartijen hun zaakjes op elkaar af. Daar moet ook, zoals deze week bekend werd, het carrièreplan van oud VVD-minister van financiën en voormalige vice-premier Rudolf de Korte zijn vormgegeven. De liberale lastpost in de Tweede Kamer, die de vorige zomer de coalitiebesprekingen bijna torpedeerde met zijn tegendraadse rekensommen, heeft een kontje gekregen in de richting van een Europese functie.

Ogenschijnlijk worden steeds meer zaken geregeld alsof de vorige premier doorregeert. Het duidelijkste voorbeeld daarvan was de recht hartelijke ontvangst van de Duitse bondskanselier Kohl, toch het opperhoofd van de Europese Christendemocratie, door de sociaal-democratische minister-president Kok. Er ontstaat op zulke momenten een soort politiek dubbelzien: beelden uit heden en verleden schuiven over elkaar heen.

En dan de partij die de alliantie tussen liberalen en sociaaldemocraten ideologisch inhoud moest geven: D66. De partij zou volgens haar leider “nieuwe kanalen naar de macht” graven. Tot nu toe lijkt het aantal beleidssuccessen van de democraten meer op een boulevard of broken dreams: het gesneuvelde wereldvredesleger van de democratische leidsman Van Mierlo is in dit kader het eerste vermeldenswaardige feit. De dappere democratische voornemens omtrent betunneling van Betuwelijn hebben de consensusgehaktmolen van de coalitie niet overleefd. De anticonceptiepil die in het najaar nog uit het ziekenfonds moest als toppunt van vrouwenemancipatie, blijft erin. Experimenten met verstrekking van harddrugs gaan bij nader inzien ook maar niet door. Nee, na een jaar regeren kwam D66-fractiesecretaris De Graaf deze week met een voorstel om de onschendbaarheid van Tweede-Kamerleden in te perken, zodat eventuele racistische uitlatingen kunnen worden aangepakt. En dat in een week dat CD-leider Janmaat tijdens het vragenuur ongrijpbaar goochelde met de woorden chimpansees, beesten, asielzoekers en het Ebola-virus.

De grote verrassing van de Tweede-Kamerverkiezingen vorig jaar, het Algemeen Ouderen Verbond, gaat inmiddels alweer aan zuiveringen ten onder. En de keurige mevrouw Voûte van de VVD spreekt in de Tweede Kamer over de “kip en ei-situatie aan de elektronische snelweg”: Nederland kan maar op één manier bestuurd worden. Dat is de normale manier. Zonder gekkigheid.