Scheuring dreigt in Israelische oppositiepartij

TEL AVIV, 2 JUNI. Alles wijst erop dat zich in de Israelische oppositiepartij Likud een scheuring zal voordoen. David Levy, de vroegere vice-premier en ex-minister van buitenlandse zaken, zal vrijwel zeker uit de partij stappen en met een eigen lijst onder de naam 'De nieuwe weg van Levy' de verkiezingen van volgend jaar ingaan. Indien deze scheuring zich voltrekt, verliest Likud een kans om de regerende Arbeidspartij te verslaan.

De oren en ogen van Israel zijn dezer dagen gericht op David Levy en Likud-leider Binyamin Netanyahu. De twee mannen vechten een machtsstrijd uit, waaraan geen ideologische kanten zitten. De ambitieuze Levy is een sefardische jood van Marokkaanse afkomst. Hij kan het idee niet van zich afzetten dat hij nooit nummer één van de partij mocht worden wegens zijn etnische origine. Hij is ervan overtuigd dat de 'askenazische kliek' (joden van Oosteuropese oorsprong) in Likud hem de weg naar het leiderschap afsnijden en er zelfs op uit zijn hem uit de partij te werken.

In de manier waarop de voorverkiezingen voor de kandidatenlijst voor de Knesset (het parlement) van Likud zijn georganiseerd ziet hij een samenzwering. Na een week van politieke sabelslagen met Netanyahu heeft Levy gedreigd uit Likud te stappen als de partijleiding het voor volgende week vastgestelde partijcongres, dat over de verkiezingsprocedure moet beslissen, niet uitstelt. David Levy weet dat hij heel hoog spel speelt met het Israelische nationale belang zoals Likud dat ziet, maar zijn eer gaat dezer dagen boven alles.

Leiders van de Arbeidspartij volgen de strijd in Likud ademloos en kijken zo verlangend uit naar de beslissende stap van Levy dat ze er geen woord over willen zeggen om deze gouden kans op het behoud van de macht niet door een domme zet of verkeerde zinswending uit handen te geven.

De Arbeidspartij maakt zelf ook een moeilijke tijd door en zou ook wel eens met een afscheidingsmanoeuvre over de problematiek van de Golan-hoogvlakte kunnen worden bedreigd. Enkele socialistische parlementariërs hebben aangekondigd voor moties van wantrouwen van de oppositie te zullen stemmen en spelen met de gedachte zich aan te sluiten bij de 'Derde weg', een beweging waarin gerenommeerde persoonlijkheden met een belangrijke staat van dienst in het leger de toon aangeven. Het is een gezelschap waarin generaals zitten die met Rabin hebben gevochten en die tegen zijn plan zijn de hele Golan-hoogvlakte te ontruimen.

Aangevoerd door ex-opperbevelhebber Dan Shomron probeert de 'Derde weg' Rabin ervan te overtuigen dat hij op de Golan op een voor Israel aanvaardbaar territoriaal compromis moet aansturen. Deze beweging ontwikkelt zich in de richting van een politieke partij waarbij zich eventueel ook zittende parlementsleden van de Arbeidspartij kunnen voegen.

De regering Rabin voelt zich, met de verkiezingen van 1996 om de hoek, niet sterk genoeg om op twee fronten tegelijk, de Golan-hoogvlakte en de Westelijke Jordaanoever, tot ontmanteling van nederzettingen over te gaan. Als er prioriteiten moeten worden gesteld zal de Golan-hoogvlakte voorgaan. Minister van buitenlandse zaken Shimon Peres onthulde deze week dat er plannen klaar liggen om, in het kader van een vredesregeling met Syrië, daar nederzettingen te ontmantelen.

Peres zei gisteren in de Verenigde Staten wel dat “de Westelijke Jordaanoever als Gaza zal worden behandeld”. De ruim 130.000 kolonisten zullen volgens Peres de overdracht van dit gebied aan de Palestijnen niet in de weg staan. “In Israel zijn ook Arabieren (800.000) en dat levert geen problemen op”, aldus Peres.