Route naar de sterren

Het was op de redactie een bekende klacht: de krant staat vol met mannen, in het dikke zaterdagnummer kom je vaak niet anders tegen. Vandaar dat het Algemeen Dagblad behoefte had aan artikelen over vrouwen. In trek waren vooral interviews met actrices, liefst sterren en nog liever buitenlandse sterren.

Om die reden regelde ik eind 1971 na veel gezeur een ontmoeting met Claudia Cardinale, een naam die kort na Once Upon a Time in the West nog gewicht in de schaal legde. Het voorspel tot het gesprek beloofde weinig goeds. Op weg naar de plek van samenkomst, een restaurant in een Romeinse buitenwijk, waarschuwde een assistent dat Claudia uiterste discretie verwachtte. Pijnlijke kwesties waren daarom uit den boze. Geen vragen dus, zei hij streng, over haar tot voor kort onbekende 13-jarige zoon noch over echtgenoot Cristaldi, een producer die de villa naast de hare bewoonde. Gelukkig toonde zij zich over andere zaken openhartig. Hoewel de Paus pas nog haar opvattingen sterk had afgekeurd, gaf zij tijdens de filet de veau onbekommerd haar mening over abortus, emancipatie en mannen. Onderwijl gooide ze blozend een glas wijn over het tafellaken, zodat het nog een bijzondere middag werd.

Toch eisten dit soort excursies een inspanning die niet in verhouding stond tot hun opbrengst. Een makkelijker route naar de sterren leidde via Londen. Daar bleek het betrekkelijk simpel contact te leggen met tot voor kort gevierde filmactrices die, nu de zenit van hun roem was gepasseerd, een rol hadden aanvaard in een toneelstuk. Zo klopte ik op een herfstmiddag in 1973 op de deur van Ingrid Bergmans kleedkamer in het Albery-theater, een haveloos vertrek met wrak meubilair. 'Het is hier smerig, de hele boel is aan het vergaan', zei ze, haar verregende kapsel fatsoenerend. 'De sofa en de stoelen heb ik maar bedekt met lakens, ze waren te vies om op te zitten. In theaters vindt men het nog steeds gewoon dat acteurs onder schandelijke omstandigheden bivakkeren.'

Bij de film was dat wel anders, wist Bergman, maar iemand van haar leeftijd had daar weinig meer te zoeken: 'Actrices van boven de veertig krijgen alleen nog de rol van de oudere vrouw die verliefd wordt op een jonge man; als ook die fase voorbij is, mag je met een witte pruik op de grootmoeder zijn.' De enige andere optie was volgens haar het toneel, een goed alternatief ondanks alle rotzooi en de angst om af te gaan. Over mogelijke debâcles maakte zij zich zelf niet meer druk; sinds de actrice indertijd werd verguisd omdat ze haar man had verlaten voor Roberto Rossellini, kon kritiek haar niet meer raken. 'Het kan mij niet schelen wat wie dan ook waar dan ook over me beweert', zei ze. Een paar minuten later lag ze met gesloten ogen op de sofa: een kwetsbare vrouw die nog 220 voorstellingen van Somerset Maughams The Constant Wife voor de boeg had.

In een later stadium diende ik me met bonzend hart aan bij Deborah Kerr, de bewonderde ster uit An Affair to Remember die nu in hetzelfde theater optrad in Candida van Shaw. Tot mijn opluchting ontving ze geen bezoek in de kleedkamer, maar in een elegant ingericht appartement. Zittend op een chaise-longue hoorde ik door de open deur hoe zij, zoals dat in salonkomedies gaat, met een lange uithaal 'Oh darling' riep. Een assistente, die bezig was de bloemen te schikken, schudde meewarig het hoofd; het grootste deel van de dag ging heen met internationale telefoongesprekken, merkte ze op.

Na enige tijd maakte Deborah Kerr, nog altijd mooi, haar entree. Verontschuldigend zei zij dat het gisteren een zware dag was geweest. Eerst had ze champagne gedronken op een bruiloft met 800 gasten, daarna volgde de avondvoorstelling waarbij niet alleen Ingrid Bergman maar ook Yehudi Menuhin aanwezig was: 'Denk 's in - Menuhin, de afgod van mijn jeugd!' Daarna deed zij helaas alle moeite duidelijk te maken dat ook acteurs gewone mensen waren: bange, gekwelde wezens die zich wisten overgeleverd aan de genade van anderen. Naar haar ervaring was dat niet altijd zo geweest. In Hollywoods hoogtijdagen werden zij beschermd en op een voetstuk geplaatst door de studio's die, bijvoorbeeld, wereldkundig maakten dat Deborah Kerr haar lotion bewaarde in de ijskast.

Ja, ze wist het, inmiddels was alles anders. Maar hoe graag zou ze nog eens, net als toen, een film maken met Clark Gable. Of, liever nog, met Robert Mitchum, haar grote favoriet van weleer. Daarmee had het gesprek een radicale wending genomen. Tegen de tijd dat we afscheid namen, was ze niet meer een idool maar iemand die, net als ik, terugverlangde naar een tijd die voorgoed voorbij was.

Niet lang daarna besloot ik de Londense theaters een tijdlang te omzeilen. Een goed alternatief leek Agatha, een film over Agatha Christie en (meer in het bijzonder) haar mysterieuze verdwijning die in 1926 elf dagen de gemoederen beroerde. De titelrol speelde Vanessa Redgrave, een actrice die toen juist journalisten had veroordeeld als lakeien van het door haar gehate kapitalisme. Toch wilde ze wel praten, zo werd verzekerd: naar haar idee kon een verslaggever van een niet-Britse krant weinig kwaad. Maar op de afgesproken tijd lag ze in de Engelse Bray-studio's, zoals scène 298 voorschreef, in een onderjurk op bed; het interview moest wachten tot de lunchpauze, zei een employé.

Toen het zover was, vroegen andere activiteiten echter haar aandacht. Gehuld in een jas van sabelbont liep ze de studio rond met in haar armen een stapel kranten van de trotskistische Arbeiderspartij. Het leverde een beeld op dat mooier was dan dat van scène 298, maar de regie-assistent had daar geen oog voor. 'Zo gaat het nou verdomme elke dag', gromde hij. 'Tegen onze zin kopen we allemaal een krant, want anders is er niks met haar te beginnen. Om de vrede te bewaren, maakte de producer nu en dan zelfs een donatie over aan haar partij.'

Pas een paar uur later was er even tijd voor een interview. Narrig gaf Vanessa Redgrave, nog steeds gehuld in haar bontjas, antwoord op de vragen die ik zorgvuldig had voorbereid. Na afloop restte slechts de conclusie dat zij even mysterieus was als de schrijfster die ze uitbeeldde. Maar misschien mocht je van een interview met een veelgevraagde ster niet meer verwachten.