Rode Kruis na contact met Serviërs:; Gegijzelde VN'ers komen 'spoedig' vrij

PALE/BELGRADO, 2 JUNI. De Bosnische Serviërs hebben vandaag tegen het Internationale Rode Kruis (ICRC) gezegd dat zij de 377 gijzelaars van de VN-vredesmacht in Bosnië spoedig zullen vrijlaten. Dit heeft het plaatsvervangend hoofd van de ICRC-missie in Pale, Lucie Sternhal, meegedeeld.

“Wij hebben te horen gekregen dat er geen noodzaak is voor het Internationale Rode Kruis om toegang te krijgen tot het vastgehouden VN-personeel omdat zij vandaag of morgen worden vrijgelaten, onvoorwaardelijk, als een gebaar van goede wil”, zei Sternhal. Er was geen onmiddellijke bevestiging van de Bosnische Serviërs. Vannacht werden bij Gorazde nog drie Oekraïnse blauwhelmen gegijzeld. Het ICRC had zich gisteren in Pale ingespannen voor de vrijlating van de gijzelaars en onderhandelingen aangeboden.

Het Westen voert vandaag in Belgrado het diplomatieke offensief op om de Servische president Slobodan Milosevic te bewegen tot erkenning van Bosnië. De Amerikaanse gezant Robert Frasure overlegt voor de derde achtereenvolgende dag met Milosevic.

De Amerikaanse regering is bereid tot verdere concessies, zoals een onvoorwaardelijke opschorting van de meeste economische en financiële sancties tegen Servië. Milosevic heeft hogere eisen gesteld: een nieuwe stemming in de Veiligheidsraad van de VN over eventuele nieuwe sancties tegen Servië. Hij hoopt dan op een Russisch veto.

De Servische minister van buitenlandse zaken, Vladislav Jovanovic, zegt vandaag in het Duitse weekblad Der Spiegel dat de Serviërs de Bosnische Serviërs zullen “verdedigen” als buitenlandse strijdkrachten hen aanvallen. De Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic, zei voor de Bosnisch-Servisch televisie dat elke poging om de gijzelaars met geweld te bevrijden zal eindigen in een “catastrofe, een slachtpartij”.

De Franse president Jaques Chirac waarschuwde gisteren op de begrafenis van twee Franse VN-soldaten: “Frankrijk zal niet meer toestaan dat zijn soldaten ongestraft worden vernederd, verwond of gedood.” Frankrijk heeft de vorming van een snelle interventiemacht van 4.000 tot 5.000 man voorgesteld. Dit idee komt morgen ter sprake op een bijeenkomst in Parijs van NAVO en EU-ministers van defensie.

Veel Republikeinen in het Amerikaanse Congres hebben kritiek op de toezegging van president Clinton dat de VS mogelijk bereid zijn tijdelijk grondtroepen in te zetten in Bosnië. De Republikeinen waarschuwen voor verdere stappen zonder hun goedkeuring, maar zijn ook verdeeld. De meerderdheidsleider in de Senaat, Robert Dole, voorspelde dat het moeilijk zal worden voor de regering voor deze “verkeerde benadering” goedkeuring te krijgen. De leider in het Huis van Afgevaardigden, Newt Gingrich, zei daarentegen dat Amerika ook niet kan zeggen tegen “,bondgenoten van meer dan een halve eeuw: de VS zullen niks doen.”

Pag.5: Strijd om enclave Gorazde gaat door

De Bosnische Serviërs hebben gisteren hun beschietingen van de enclave Gorazde voortgezet. Daar voeren het Bosnische regeringsleger en de Bosnische Serviërs sinds enkele dagen gevechten om een aantal vooruitgeschoven observatieposten, waaruit de VN zich terugtrokken nadat de Serviërs er vorig weekeinde 33 Britten gevangen namen. De Serviërs zouden er niet in geslaagd zijn de posten te veroveren.

Volgens de VN “verslechtert” de situatie in Gorazde, dat van bevoorrading is afgesneden. Er bevinden zich 60.000 inwoners en vluchtelingen uit de omgeving, en circa 400 Britse, Noorse en Oekraïense blauwhelmen. Ook Sarajevo werd gisteren opnieuw beschoten. Daarbij vielen twee doden.

De Bosnische Serviërs hebben gisteren voor de tweede achtereenvolgende dag NAVO-verkenningsvliegtuigen met raketten en kanonnen beschoten, hebben NAVO-woordvoerders in Napels verklaard. Gisteren werd een toestel afkomstig van het Franse vliegdekschip Foch in de Adriatische Zee met een hittezoekende raket beschoten bij Sarajevo. Woensdag meldde een Nederlandse F-16-piloot in dezelfde omgeving met een raket te zijn aangevallen. Geen van de vliegtuigen werd geraakt.

De eerste kanonnen voor het Britse VN-contingent in Bosnië zijn gisteren aangekomen in de Kroatische stad Split. Het gaat om de eerste twee van zes stukken mobiel veldgeschut. De witgeschilderde kanonnen moeten de VN in noodsituaties extra vuursteun geven die zij nu niet hebben. In Centraal-Bosnië heeft Groot-Brittannië enkele tientallen rupsvoertuigen en vier anti-tankhelikopters samengetrokken in wat wordt genoemd “een tactische reseve”. Deze wordt binnenkort uitgebreid met helikopters, bruggenleggende tanks en extra geschut.

De hoogste Franse militair, de voorzitter van de verenigde chefs van staven, admiraal Jacques Lanxade heeft eind vorige week zijn ontslag aangeboden. President Jacques Chirac heeft het geweigerd. Dat meldt de Monde du renseignement - een vetrouwelijke rondschrijven van de inlichtingendienst - volgens het Franse dagblad Libération van vandaag.

De Bosnische crisis is de eerste grote uitdaging voor Frankrijks nieuwe president. Hij heeft het buitenlands- en defensiebeleid, te oordelen naar de eerste tekenen, duidelijk zelf in handen genomen. Op een spoedberaad met bewindslieden en de chefstaf zou Chirac zeer pittige kritiek hebben geuit op Frankrijks militaire leiders. Inzake de bescherming van de manschappen in Bosnië zou hij hen “lafheid” of “laksheid” hebben verweten.

Over de juistheid van een van de twee versies wordt getwist. In elk geval zou de kritiek van de president van dien aard zijn geweest dat Lanxade zijn ontslag zou hebben aan geboden. De president, die volgens de grondwet opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten is, wilde er niet van horen.