Met Kim Jong Il is iets mis

Waar is de Noordkoreaanse 'Geliefde Leider' Kim Jong Il en wat is zijn status? Hij laat zich vrijwel niet in het openbaar zien en is formeel nog niet tot opvolger van zijn vorig jaar overleden vader benoemd.

PYONGYANG/SEOUL, 2 JUNI. “Kim Jong Il beschikt over een stalen moed. Hij zal geen duimbreed wijken, zelfs wanneer een ontzagwekkende vijand hem belaagt. Zijn kunde om te leiden is groot; daarmee geeft hij een duizendvoudige stuwkracht aan alle soldaten”, zo schrijft het Noordkoreaanse dagblad Rodong Sinmun. Hoewel portretten van de oude Kim in het straatbeeld van Noord-Korea blijven overheersen, wordt de promotie van Kim jr. geleidelijk aan opgevoerd: meer verwijzingen en foto's, meer boeken over het 'heldhaftige leven' van de 'Geliefde Leider'.

Alle aandacht wekt de stellige indruk dat Kim Jong Il (53) het roer van zijn vader in de Democratische Volksrepubliek Korea heeft overgenomen - de 'Grote Leider' Kim Il Sung overleed op 8 juli 1994. Maar de propaganda in Pyongyang kan niet verhullen dat er iets grondig mis is met de erfopvolging, waaraan Kim Il Sung al vanaf het begin van de jaren zeventig werkte. Er is geen enkele formele reden meer te bedenken nog langer te wachten met de benoeming van Kim Jong Il tot president annex partijleider. Verscheidene niet-Noordkoreaanse bronnen melden dat Kim jr. aan een aantal ziekten lijdt en vermoedelijk niet in staat is zelfstandig te functioneren.

Noordkoreaanse regeringsfunctionarissen reageren zeer geïrriteerd op vragen over Kim jr. Waar hij zich bevindt, hoe het met zijn gezondheid is, of hij getrouwd is en kinderen heeft: ze zeggen geagiteerd dat ze het niet weten en dat is vermoedelijk de waarheid. Behalve een zeer select gezelschap aan de top van de Noordkoreaanse hiërarchie ontvangt niemand enige informatie over Kim.

In Noord-Korea gaat onder diplomaten het hardnekkige gerucht dat Kim jr. onlangs een hersenoperatie heeft ondergaan en ernstig ziek is. Een team van Amerikaanse neurologen zou vorige maand in het diepste geheim een bezoek hebben gebracht aan Pyongyang, meldt het Zuidkoreaanse persagentschap Yonhap, dat Zuidkoreaanse regeringsbronnen aanhaalt.

Kang Myong To, de naar Seoul uitgeweken schoonzoon van de Noordkoreaanse premier Kang Song San, onthulde eerder dit jaar dat Kim jr. al jaren last heeft van zwakke nieren en een aandoening aan de alvleesklier (het laatste wijst mogelijk op suikerziekte). “In september 1993 viel Kim Jong Il van een paard, nadat hij ondanks waarschuwingen een nieuwe, nog niet bereden merrie had bestegen. Hij liep hersenletsel en gebroken botten op”, aldus Kang.

Pag.4: 'Vaderlanders, er is een nieuwe ster geboren'

Kim jr. werd in 1973 door Kim Il Sung naar voren geschoven als zijn potentiele opvolger, maar hij kwam nooit uit de schaduw van zijn vader. Een rede in het openbaar heeft hij voor zover bekend, nog nimmer gehouden. De Zuidkoreaanse geheime dienst kwam op grond van de analyse van de spaarzame, geluidloze videobanden waarop Kim Jong Il met zijn vader praat tot de conclusie dat hij aan een spraakgebrek lijdt.

De huidige Cambodjaanse koning Norodom Sihanouk was de allergrootste persoonlijke vriend van Kim Il Sung. Sihanouk bracht in zijn lange periode van ballingschap (1979-1991) veel tijd in Pyongyang door en heeft daarover onthuld niet een keer Kim Jong Il te hebben ontmoet.

De voormalige Noordkoreaanse diplomaat Young Whan Koh, eveneens naar Zuid-Korea uitgeweken, heeft Kim jr. omschreven als “excentriek en impulsief”. Kim Jong Il zou vrijwel geen aandacht hebben voor het buitenland, veel minder doordacht opereren dan zijn vader. Hij zou Kim sr. een aantal malen voor de voeten hebben gelopen met eigenhandige beslissingen. Volgens Westerse inlichtingendiensten was Kim Jong Il het brein achter de moordaanslag op het Zuidkoreaanse kabinet in 1978 in Birma waarbij vier ministers en 13 andere Zuidkoreanen de dood vonden. Ook zou Kim jr. de hand hebben gehad in het opblazen van een Zuidkoreaans verkeersvliegtuig in 1987, dat aan alle 115 inzittenden het leven kostte. Welke positie heeft Kim Jong Il nu zijn vader er niet meer is? Het meest waarschijnlijke is dat Kim wel de machtigste man van het moment is, maar dat zijn kwalen hem verhinderen zichzelf tot president en partijleider te laten uitroepen. Niets wijst voorlopig op eventuele concurrentie voor Kim, laat staan een machtsstrijd. Gesteld dat Kim Jong Il werkelijk de huidige leider is, wie is dan nummer twee in de hierarchie? Niemand die het antwoord weet. Het Kim-regime zit volgens Young Whan Koh nog stevig in het zadel en alleen voedselgebrek of andere economische problemen kunnen op korte termijn tot onrust leiden. “In dat geval is het waarschijnlijk dat Kim de voorkeur geeft aan een wanhoopsoorlog voor hereniging (met Zuid-Korea) in plaats van een opstand tegen zijn bewind te gedogen.”

In het officiele dagblad Pyongyang Times stond twee weken geleden een opvallende foto van Kim. Hij ontvangt van een vrouwelijke militair een boeket bloemen ter gelegenheid van de viering van 63 jaar KPA, het Koreaanse Volksleger. Nauwkeurige studie van de foto leert dat het om trucage gaat: Kim poseert in een studio, een foto met enkele hoge officieren dient als achtergrond. De bomen dragen geen bladeren, terwijl het op het moment waarop de foto zou zijn genomen in Pyongyang volop lente was. Verder valt op dat Kim geen haar heeft aan de zijkant van zijn hoofd, mogelijk draagt hij een pruik, wat het gerucht over een hersenoperatie zou kunnen verklaren.

Zuidkoreaanse regeringsfunctionarissen reageren besmuikt op de vraagtekens rondom Kim jr. Ze zeggen nog steeds in afwachting te zijn van een uitnodiging voor een topontmoeting, als vervolg op het plan voor een inter-Koreaanse top dat Kim Il Sung in juni 1994 lanceerde, tot hij door de dood werd ingehaald. Seoul verlangt van het noorden duidelijkheid over het leiderschap alvorens er sprake kan zijn van een ontmoeting. “We hebben geen idee tot wie we ons moeten richten in Pyongyang”, zegt een ambtenaar op het ministerie van buitenlandse zaken. Op zijn beurt zegt Noord-Korea dat het met de Zuidkoreaanse president Kim Young Sam niets te maken wil hebben. Het zit Pyongyang nog altijd zeer hoog dat de Zuidkoreaanse leider Noord-Korea vorig jaar niet condoleerde met de dood van Kim Il Sung. “Het zuid[kleine letter z] Koreaanse volk noemt zijn president Kim Young Sam een analfabeet, een idioot, een zwendelaar en een man vol ambitie. Ze achten hem nog minder waard dan een hond... als er een oorlog uitbreekt zullen de zuidKoreaanse soldaten hun geweren richten op de Amerikaanse imperialistische agressors en op de Kim Young Sam-kliek en niet op hun broeders uit het noorden”, schrijft de Pyongyang Times. Byung Joon Ahn, hoogleraar politicologie aan de Yonsei Universiteit in Seoul ziet de noordelijke tirades als loze scheldkannonades van een regime dat geen lang leven meer is beschoren. “De Noordkoreaanse isolatie en verarming maakt politieke en economische hervorming dringend noodzakelijk. Maar de heerschappij berust uitsluitend op extreem nationalisme, dat hervormingen juist onmogelijk maakt.” Het kan niet anders of het bewind moet aan dit dilemma bezwijken, denkt Byung. Hij ziet twee mogelijke scenario's: een plotselinge, gewelddadige ondergang van de dictatuur, vergelijkbaar met Roemenie in 1989, of de opkomst van een militair-bureaucratische regering die bereid is tot hervormingen. “Vaststaat dat het met de hegemonie van de familie Kim spoedig gedaan zal zijn.”

Voorlopig komt er in Noord-Korea nog geen einde aan de loftuitingen op Kim Jong Il. Hoewel het land officieel atheistisch is, heeft het verhaal over Kims geboorte in de recent uitgekomen hagiografie Individual, Thoughts and Leadership, een overduidelijke theocratische, aan de Bijbel ontleende toonzetting: “In die dagen... trok een kleine eenheid van revolutionairen door een dicht dennenbos op de heilige berg Paektu. Ze lazen een leus op een van de bomen: vaderlanders, er is een nieuwe ster verschenen. Glorie zij aan u die de nieuwgeboren ster zal zien, het is een teken van groot geluk voor Korea. Toen zij verder liepen hoorden ze van de geboorte van Kim Jong Il, zoon van de door de hemel gezonden Kim Il Sung, de Zon der Natie. En zij gingen heen en verspreidden de boodschap onder het gehele volk.”