De jacht op een maraboe

Irvine Welsh: Marabou Stork Nightmares. Jonathan Cape Original, 264 blz.ƒ33,25

Een overspannen criticus betitelde Irvine Welsh om zijn grove taalgebruik al meteen als 'de Schotse Céline van de jaren '90'. Bij zijn tweede boek, na het opmerkelijk goed ontvangen debuut Trainspotting, mag worden gezegd dat de tegenwoordig in Amsterdam wonende Welsh zich op een literair aangename wijze thuis blijkt te voelen in de wereld waartoe de laagste (a)sociale klassen - gewelddadige voetbalhooligans, incestueuzen, verkrachters, pillenslikkende discofreaks - veroordeeld zijn. Ook de ik-figuur van deze roman weet zich, na een kort verblijf in het paradijselijke Zuid-Afrika -waar hij zelf echter vaak verkracht werd door een oom Boer - een van de vele hopeloze 'kaffers van Edinburgh'. 'I grew up in what was not so much a family as a genetic disaster'.

Welsh is zeker zo grof in de mond als de Schotse Bookerprizewinnaar van afgelopen jaar, James Kelman; in elke zin wordt ten minste eenmaal iemand cunt genoemd. Hele stukken zijn in dialect, dat (hardop lezend) goed te volgen is. 'Nae cunt was tae shite oot; eftir aw, the fuckin hoor asked fir it.'

Met dit boek bewijst Welsh dat er met de akeligste ingrediënten toch een uitstekende roman te maken valt. Hier en daar wijkt de interpunctie en de belettering af van het gebruikelijke, maar gelukkig op een functionele manier.

Niet helemaal overtuigend is het moment van ommekeer in de roman, waar ik-figuur Roy Strang een belangrijke karakterwijziging ondergaat door wat ecstasypillen. Het hele boek lang ligt Roy in een coma, waar hij per se niet uit wenst te komen. De in wanhoop aangedragen cassettebandjes waarop zijn moeder popliedjes zingt hoort hij wel, maar hij verkeert liever in een Afrikaanse droomwereld waar hij met een fraaie makker jacht maakt op de bloeddorstige maraboe. Aanzienlijk minder prettige jeugdherinneringen en recente wraakacties op hond, vrouwen en foute supporters doorkruisen zijn bedachte jachtverhaal. De bloedige climax van Marabou Stork Nightmares mag hier niet verklapt worden. Maar naast alle frustratie en geweld is er gelukkig ook humor, vaak uit de mond van vader Strang: “Whativir else yis dae, yis eywis treat that fuckin woman wi respect, like ah sais, respect. Cause that's the best fuckin woman yis are ivir likely tae se in yir fuckin lives! Your fuckin mother!”